Spanningen in Suriname lopen op rond uitspraak Krijgsraad

De Krijgsraad in Suriname oordeelt vrijdag of de president alsnog veroordeeld kan worden voor de moorden uit 1982.

Cynthia Valstein-Montnor, president van de krijgsraad, arriveert bij de rechtbank in Paramaribo. De aanklager in Suriname heeft de krijgsraad gevraagd te stoppen met de vervolging van president Desi Bouterse en meer dan twintig andere verdachten in het proces over de Decembermoorden. Foto Pieter van Male/ANP

Minister van Justitie en Politie Jennifer Silos-Van Dijk waarschuwt voor „geweldsuitbarstingen” en zelfs een „burgeroorlog”, indien de Krijgsraad het Decembermoordenproces met president Desi Bouterse als hoofdverdachte niet stopt. Dat is volgens haar geen intimidatie. „Ik leg uit”, zei ze vorige maand tegen journalisten.

„Of jullie het nou leuk vinden of niet, Desiré Delano Bouterse leidt nou eenmaal de grootste partij in Suriname.”

Ze sprak kort nadat de Krijgsraad vooralsnog besloot de regeringsresolutie te negeren waarin – op basis van een grondwetsartikel – de aanklager wordt bevolen vervolging te staken wegens de „staatsveiligheid”. Volgens de minister is van een staatsgevaarlijke situatie sprake als de Krijgsraad de grondwet „vertrapt”.

Haar uitlatingen zijn illustratief voor de spanning in Suriname voor de Krijgsraadzitting op 5 augustus. Een oppositieparlementariër vroeg na de waarschuwing van de minister of de Nationaal Democratische Partij (NDP) van Bouterse soms „een criminele organisatie” is, waar „bandeloosheid heerst”.

Machtsdronken

De poging van de regering-Bouterse het proces over de Decembermoorden (1982) te stoppen en de uitlatingen van minister Silos hebben in Suriname ongekend zware kritiek uitgelokt. Deken van de orde van advocaten Harish Monorath noemde Silos „machtsdronken”. Volgens hem is er „niets met de staatsveiligheid aan de hand. Er is gewoon een probleem dat de regering de rechterlijke macht om zeep wil helpen.”

Hij wees ook op een andere geruchtmakende rechtszaak: autoriteiten weigeren al enige tijd het vonnis van de hoogste Surinaamse rechter uit te voeren om twee parlementariërs hun zetel te ontnemen die van oppositie naar NDP overliepen – Suriname kent een wet die overlopen aanpakt.

Columnisten laten zich evenmin onbetuigd, soms ook verwijzend naar de economische crisis als gevolg van wanbeleid en corruptie. De gezaghebbend columnist Giwani Zeggen noemde in De Ware Tijd alle ministers „grondwetsmisbruikers” omdat ze op valse gronden de staatsveiligheid in het geding brengen. Hij adviseert de Krijgsraad het proces desnoods op te schorten tot na de verkiezingen van 2020.

„Dan komt er een nieuwe president, tenzij ‘we’ nog stommer zijn dan ezels en deze bende wederom in staat stellen aan de macht te komen.”

Collega-columnist bij dezelfde krant Ivan Caïro hekelt de „schurken” die proberen het Decembermoordenproces te stoppen. Hij vergelijkt de presidentswoordvoerder, die in zijn radiotalkshow de Krijgsraadvoorzitter belachelijk maakte, met Hitlers propagandaminister Joseph Goebbels. Een andere columnist schreef over het virus Daisyley (Desi liegt) dat zich verspreidt. Politicoloog en universiteitsdocent Hans Breeveld (directeur van de ngo Democracy Unit) spreekt van „feodalisme”: een kleine groep regeert voor eigen belang.

De directeur bestuurszaken van Bouterse’s kabinet haalde op zijn beurt uit naar critici, zoals de Nederlands-Surinaamse strafpleiter Gerard Spong, na diens kritiek op pogingen het proces te stoppen. Hij noemde hem op nieuwssite Starnieuws „witteboordencrimineel”. Ook haalde hij uit naar advocaat van de nabestaanden Hugo Essed, die „een toontje lager” moet zingen, omdat hij destijds lid was van de volksmilitie die Bouterses revolutie steunde. Essed heeft zijn sympathie voor Bouterses revolutie in die periode overigens nooit verhuld.

En de Surinaamse bevolking? Volgens een recente peiling van instituut Nikos vindt driekwart dat rechters de ruimte moeten hebben „hun werk te doen”. Nog maar 17 procent steunt Bouterse’s partij. Mede gevolg van de economische misère, met ruim 60 procent inflatie.