Amerika 2016

Partij vreest dat Trump Trump blijft

De officiële kandidaat Trump zou zijn toon matigen, was het Republikeinse mantra. Nu die draai uitblijft, groeit de angst.

Donald Trump in Virginia, dinsdag. Een huilende baby die hem op de zenuwen werkte, moest de zaal uit. Foto Eric Thayer/Reuters

Precies vier jaar geleden maakte de Republikeinse presidentskandidaat Mitt Romney een buitenlandse reis. Het werd „een fiasco”, oordeelde NRC. Romney had gezegd dat Londen misschien nog niet klaar was voor de Olympische Spelen, die kort erna zouden beginnen. En een medewerker was onaardig geweest tegen een journalist. Hoe moest het, na deze blunders, verder met Romney? NRC zag het somber in.

„Was hij er maar nooit aan begonnen.”

Vergelijk dat eens met dit jaar. De Republikeinse presidentskandidaat van nu, Donald Trump, tart alle campagnewetten. Kwesties die normaal fataal zouden zijn, bepalen nu hooguit een paar uur het nieuws.

Wild om zich heen schietend dendert het eenmansleger van Trump door de zomermaanden. Dit gebeurde er de afgelopen 48 uur – en de lijst is verre van uitputtend:

  • Trump zocht ruzie met de familie van een omgekomen Amerikaanse militair met een islamitische achtergrond. Zijn adviseur Roger Stone zei dat de vader van de militair ‘banden’ met de Moslimbroederschap heeft.
  • Trumps woordvoerder zei dat president Obama verantwoordelijk is voor de dood van de militair. Maar hij overleed in 2004, lang voordat Barack Obama president werd.
  • Trump suggereerde dat de verkiezingen gemanipuleerd zijn. Het zou hem „niet verbazen” als hij in november verliest door stembusfraude.
  • Trump weigert de campagne voor de herverkiezing van Paul Ryan in Wisconsin te steunen. Ryan is de facto partijleider.
  • The New York Post, een tabloid met sympathie voor Trump, plaatst een vernietigend stuk over zijn campagne. De krant citeert een anonieme medewerker: „Hij wordt steeds gekker.”
  • De Republikein Newt Gingrich, een bondgenoot van Trump, noemt de kandidaat op Fox Business „zelfvernietigend”.

Toch zijn de verkiezingen nog lang niet beslist. Trump kan wel een incident of twee overleven, of tien, of honderd. Hij gedraagt zich niet als een politicus, en zijn aanhang is buitengewoon loyaal. Geen politicus zou het in zijn hoofd halen een huilende baby weg te sturen van een campagnebijeenkomst, Trump wel. „Wat een mooie baby”, zei hij dinsdag in Virginia. „Ik ben dol op baby’s.” Even later:

„Ik maakte eigenlijk een grap. Haal de baby hier vandaan.”

Het tekent Trump: zijn onconventionele manier van doen werkt ook als een harnas.

Tekst gaat verder na de video:

In peilingen heeft Trump na de Democratische en de Republikeinse Conventie een achterstand op Hillary Clinton opgelopen. Maar volgens Washington Post-commentator Chris Cillizza is diens routekaart naar een overwinning nog altijd „volledig plausibel”.

Toch zijn de zorgen van de Republikeinse partijtop na de conventie in Cleveland toegenomen. Trump, werd altijd gezegd, zal na de conventie een ‘draai’ maken. Hij zal niet langer de spreekbuis van zijn achterban zijn, maar aantrekkelijk worden voor zwevende en Democratische kiezers.

Partijvoorzitter Reince Priebus heeft dinsdag met Trump gebeld, en zijn zorgen geuit. Priebus, Newt Gingrich en enkele andere loyale partijprominenten vragen zich volgens nieuwszender NBC zelfs af of Trump wel kandidaat kan blijven.

De partijtop heeft bij Trump aangedrongen op een grote hervorming van zijn campagne. Trump voert campagne zoals hij in de voorverkiezingen: instinctief, vertrouwend op volle zalen en tv-interviews.

De Republikeinen willen dat Trump zich professioneler opstelt. Hij gebruikt bijvoorbeeld nauwelijks data om kiezers in swing states te benaderen. Hij creëert controverses waar de partij verre van wil blijven, zoals die met de familie van de omgekomen militair.

Partij vreest driedubbele ramp

De inschatting van de partijtop is dat de Republikeinen met Trump niet alleen het Witte Huis opnieuw mislopen, maar ook hun meerderheid in het Congres kwijtraken.

Een driedubbele ramp: president Clinton, die met een door Democraten gedomineerde Senaat een Democratische meerderheid in het Hooggerechtshof garandeert. Er is immers nog altijd een vacature in het hoogste rechtscollege na de dood van de conservatieve rechter Antonin Scalia.

Sommige Republikeinen nemen nu al afstand van Trump. Zo gaat de bekende fondsenwerver Meg Whitman doneren aan Clinton. De steenrijke gebroeders Koch, de financiële motor achter de conservatieve beweging, willen niet aan Trump doneren.

En het conservatieve Congreslid Richard Hanna maakte dinsdag bekend dat hij op Clinton gaat stemmen, uniek in het gepolariseerde Washington. In een open brief schreef hij:

„Ik zoek niet naar perfectie in een kandidaat, maar ik eis wel iets meer dan de belichaming van ten minste een deel van de Zeven Zonden.”

Blogger

Guus Valk

Guus Valk volgt als correspondent in de Verenigde Staten de verkiezingsstrijd. Eerder was hij Midden Oosten-correspondent en politiek redacteur in Den Haag voor NRC Handelsblad.