Opening met carnaval en maatschappijkritiek

Olympisch spektakel

Het budget voor de openingsceremonie is relatief klein. Samba en carnaval zullen centraal staan – en een straatroof.

Het vuurwerk voor de openingsceremonie wordt getest. Foto Yasuyoshi Chiba / AFP

„Het wordt niet high tech, maar high concept.” Met die woorden lijkt regisseur Fernando Meirelles de verwachtingen van de openingsceremonie, die per editie van de Olympische Spelen hoger gespannen raken, te willen temperen. Rio moet het immers doen met eentiende van het budget dat in 2012 in Londen aan het spektakel werd gespendeerd (circa 50 miljoen euro).

Meirelles, vooraanstaand figuur in de Braziliaanse film- en kunstwereld, vindt het eigenlijk wel prettig dat in het door een crisis geplaagde Brazilië niet nóg meer wordt uitgegeven aan de Spelen. Het zou ook niet passen bij het sociale engagement waarvan zijn films getuigen. In de beroemdste, Cidade de Deus, schetste hij in 2002 een inktzwart beeld van het leven in een beruchte wijk van Rio, waar jonge criminelen genadeloos huishouden en kinderen andere kinderen vermoorden.

Een dag voor de openingsceremonie wordt de vuurwerkshow getest

Lied over verkeersdoden

Uitgelekte berichten wijzen erop dat Meirelles ook in dit megaproject, normaal een gelegenheid waarin een land zich van zijn beste kant wil laten zien, de maatschappijkritiek niet zal schuwen. Er wordt gezongen over de vele verkeersdoden in de stad en topmodel Gisele Bündchen zal naar verluidt voor het oog van het miljardenpubliek slachtoffer worden van een straatroof – typisch Rio immers. Tegen dat laatste werd wel wat bezwaar gemaakt, dus het is de vraag of deze scène gehandhaafd wordt. Het koloniale verleden komt aan bod, met aandacht voor het lot van de oorspronkelijke bevolking van Brazilië en de Afrikaanse slaven die in groten getale naar Zuid-Amerika werden getransporteerd.

Toch zal het uiteraard vooral over de populaire cultuur van Brazilië gaan: „Een synthese van onze populaire cultuur”, aldus Meirelles. Met andere woorden: carnaval, samba, voetbal. Tien tegen een dus dat Pelé zijn opwachting maakt.

Circuselementen

Hoe een en ander eruit zal zien, blijft tot deze vrijdagavond geheim. Zeker is dat choreograaf Deborah Colker, de officiële ‘directeur Beweging’ van de openingsceremonie, zesduizend vrijwilligers en ruim honderd professionele dansers tot haar beschikking heeft. De massachoreografieën zullen daardoor in omvang niet onderdoen voor Londen. Of ze ook de geoliede, perfect synchrone groepsbewegingen van de cultuurshow in Beijing (2008) zullen evenaren? Colker is weliswaar de bekendste danskunstenaar van Brazilië, maar op het wereldtoneel artistiek van weinig betekenis. Geen ster dus als Akram Khan, die in Londen een prachtig moment van bezinning creëerde, of Shen Wei, die zijn dansers als penselen gebruikte om een klassieke Chinese prent te schilderen.

Toch kon haar naar kitsch overhellende stijl wel eens heel geschikt zijn voor de honderden miljoenen kijkers. Colker verwerkt vaak decoratieve, acrobatische en circuselementen in haar shows. Zelf is ze in elk geval overtuigd dat het „een meesterwerk” wordt, in alle eenvoud toch van eenzelfde grootsheid als de voorgaande openingsceremonies. En dat dus voor een relatieve habbekrats. Daar hebben andere leden van het creatieve team genoeg ervaring mee, als doorgewinterde organisatoren van het carnaval van Rio. Ondanks de penibele financiële situatie van de stad wordt dat elk jaar opnieuw uitbundig vormgegeven gevierd.