Nieuwe vaccins beschermen apen tegen zika

In het lab is het gelukt om apen tegen zika te vaccineren. Twee vaccins worden nu bij mensen getest.

Een vrijwilliger krijgt inenting met experimenteel zikavaccin. Foto NIAID.

Drie verschillende vaccins bieden resusapen bescherming tegen zika. De apen ontwikkelen antilichamen tegen het virus en slagen erin een besmetting volledig af te weren. Dat schrijven virologen van Harvard University vrijdag in Science. Dezelfde groep onderzoekers vaccineerde eerder al muizen tegen het virus.

De succesvolle vaccinatie van apen is „bemoedigend”, liet Anthony Fauci weten aan Science. Fauci is directeur van het Amerikaanse instituut voor infectieziekten (NIAID). „Er zijn steeds meer aanwijzingen dat we een effectief vaccin zullen ontwikkelen.”

Vaccinproeven bij vrijwilligers

De race naar een zikavaccin is begonnen. Woensdag maakte NIAID bekend dat het instituut vaccinproeven bij gezonde vrijwilligers uitvoert. Het Amerikaanse biotechbedrijf Inovio startte 26 juli met zulke tests, met zijn eigen vaccin. Beide onderzoeken bevinden zich nog in fase 1: kleinschalige testen, waarbij vooral de veiligheid van de vaccins wordt getest.

De tweede stap is om te onderzoeken hoe effectief de vaccins beschermen tegen zika. NIAID-onderzoekers hopen dat ze in januari of februari beginnen met zulke proeven in Latijns-Amerika. Wanneer Inovio met zulke proeven start, is onbekend.

In een nieuwsbericht dat Science aan de apenstudie wijdde, merkt de Britse epidemioloog Neil Ferguson op dat het misschien te laat is om vaccinproeven uit te voeren, omdat veel mensen in Latijns-Amerika al een natuurlijke immuniteit hebben opgebouwd. De epidemie is al afgezwakt. NIAID-directeur Fauci werpt tegen dat het nu winter is. Hij verwacht dat het aantal besmettingen in de zomer weer gaat toenemen.

Experimentele vaccins

De vaccins die Inovio en NIAID hebben ontwikkeld zijn experimentele DNA-vaccins. Zo’n DNA-vaccin was één van de drie typen vaccins die Harvard-onderzoekers hebben getest, bij vier apen. Na twee inentingen waren de dieren volledig immuun tegen zika. Het team zag geen bijwerkingen.

De Harvard-virologen zijn optimistisch over de ontwikkeling van een vaccin tegen zika, maar ze maken zich zorgen over de wisselwerking met het nauw verwante denguevirus, dat knokkelkoorts veroorzaakt en ook door muggen wordt overgedragen. Er bestaat een kans dat antilichamen tegen het zikavirus ook kunnen binden aan denguevirussen, maar dat de afweercellen er vervolgens niet in slagen het virus op te ruimen. Dat zou betekenen dat een persoon die tegen zika is gevaccineerd, zieker kan worden van dengue.