Bank of England: alleen lagere rente is niet genoeg

Brexit Dat de Bank of England de rente zou verlagen naar 0,25 was verwacht. Maar om de economische neergang te stoppen, is meer nodig.

Gouverneur van de Bank of England, Mark Carney tijdens zijn persconferentie eerder op donderdag. Justin Tallis/AFP

Het was donderdag niet de renteverlaging door de Bank of England – de eerste sinds 2009 – die voor verrassing zorgde. Al ruim een maand, sinds economische schok nadat de Britten stemden voor een vertrek uit de Europese Unie, werd daar immers op gespeculeerd. En de Britse centrale bank deed wat werd verwacht: de rente werd verlaagd van 0,5 naar 0,25 procent, het laagste niveau ooit.

Maar de bijbehorende maatregelen om de Britse economie te stimuleren, kwamen wél onverwacht. Samen tonen ze hoezeer de Bank of England zich zorgen maakt over het gebrek aan economische groei sinds de Brexit-stem en de voortdurende onzekerheid over hoe de daadwerkelijke scheiding met de EU eruit komt te zien.

Naast renteverlaging, koopt de centrale bank nog eens 60 miljard pond (71 miljard euro) aan staatsobligaties op. Het zogenoemde quantative easing (monetaire verruiming) wordt daarmee uitgebreid tot 435 miljard pond. Daar bovenop gaat de Bank of England, net als de Europese Centrale Bank, bedrijfsobligaties opkopen, ter waarde van 10 miljard pond.

Om te zorgen dat banken de lage rentewaarden doorberekenen aan het midden- en kleinbedrijf en particulieren, komt er een programma waarmee die banken op gunstige voorwaarden van de Bank of England kunnen lenen.

Vertrouwen herstellen

Dergelijke stimuleringsmaatregelen, bedoeld om het vertrouwen in de economie te herstellen, werden pas verwacht in november, rondom de tijd dat ook de nieuwe minister van Financiën, Philip Hammond, met zijn eerste begroting komt.

Maar, schrijft de Bank of England: „De vooruitzichten op groei zijn sinds het referendum duidelijk verzwakt.” De centrale bank stelde de groeiverwachting voor dit jaar (2 procent) niet bij, maar die voor 2017 werd verlaagd naar 0,8 procent van 2,3 procent, en die voor 2018 naar 1,8 procent van 2,3 procent. Indien nodig „kan de rente verder worden verlaagd”, zei Carney.

De persconferentie van Carney is hieronder te bekijken. De tekst gaat verder onder de video.

De maatregelen moeten ervoor zorgen dat „we ons sneller aan deze nieuwe toestand aanpassen”, zei de gouverneur van de Bank of England, Mark Carney, donderdag. Al gaf hij een directe boodschap aan minister Hammond dat „monetaire beleidsmakers” niet het vermogen hebben „echte” aanpassingen door te voeren, maar alleen „de weg kunnen gladstrijken”.

Historische laagten

De reden dat de centrale bank nu ingrijpt, is dat begin deze week de maandelijkse indices van onderzoeksbureau Markit werden gepubliceerd. Dat zijn de meest actuele gegevens over de gezondheid van de economie: alle waarden onder de vijftig betekenen krimp, tussen de vijftig en honderd juist groei.

„Alle indices zijn scherp gedaald, in veel gevallen tot niveaus die voor het laatst tijdens de financiële crisis werden gesignaleerd, en soms tot historische laagten”, aldus Carney.

Tussen juni en juli stelden bedrijven hun groeiverwachtingen neerwaarts bij tot 48,2. Dat niveau was sinds begin 2013 niet meer zo laag. De dienstensector, goed voor 79 procent van de economie, had zijn scherpste daling sinds de indices twintig jaar geleden begonnen: van 52,3 in juni tot 47,4 nu. Zelfde waarden onder de vijftig kwamen terug voor de bouw (45,9) en industriële productie (48,2).

Alleen de exportsector profiteerde van de daling van het pond sterling. Maar de stijging van orders was minder hoog dan verwacht: veel bedrijven importeren eerst grondstoffen en materialen, en de prijzen daarvan stegen juist.

Eind juli werd al bekend dat het consumentenvertrouwen sinds maart 1990 niet meer zo snel was gedaald. Die index stond voor het referendum op min 1, en daalde naar min twaalf.

Tijdens het referendum werden waarschuwingen over economische neergang afgedaan als „bankmakerij”. De officiële overheidsdata over daadwerkelijke productie moeten nog verschijnen.