Alledaagsheid is een goeie dekmantel

Kunst die naar je kuiten bijt. Weather or not in het MU in Eindhoven. The Family Fang.

Christopher Walken in ‘The Family Fang’

In zijn eenvoud is het zo’n prachtig idee: een tentoonstelling over het weer en de kunsten. Niet dat ik dat al wist. Ik realiseer het me hier, in het Mu Artspace in Eindhoven, op de expositie Weather or not, met veertien kunstenaars en het weer.

Ik sta bij Raindrop, gehypnotiseerd door een dansende druppel. En bedenk dat een regenbui uit miljoenen van deze krinkelende winkelende waterdingetjes bestaat (wees gegroet Guido Gezelle). Raindrop is een kunstwerk van de Brit Alistair McClymont. Zijn tornadomachine staat hier ook en laat af en toe zo’n slurf van wind en damp oprijzen. Vaak ook niet. „Niets is zo onvoorspelbaar als het weer”, zegt Hanneke Wetzer. Zij is mede-samensteller van Weather or not. „Ga je mee de zon in?”, vraagt ze.„De zon? Heb je die dan ook?”„Ja, natuurlijk.” Ze leidt me een houten kamer binnen, waar Paolo Trapani ochtendlicht presenteert. Ik ga zitten en koester me in het licht – vreemd hoe vanzelf dat gaat. Ik kijk omhoog. De zon zelf is er ook en wel zo reëel dat ik even veronderstel dat ik door een ruit in het dak naar de hemel kijk. Maar dat kan niet, we zitten onderin een gebouw. En trouwens, er ís vandaag helemaal geen zon.

Hanneke Wetzer: „D’r is niet veel kunst over het weer. Wel studentikoze grappen, maar wij zochten poëtisch, esthetisch werk van kunstenaars die zich verbazen over het weer. En het is gelukt, we hebben alles. Ook een sneeuwstorm. En een regenboog.” Die regenboog is van de Groningse kunstenaar Berndnaut Smilde – ik ken hem als ‘beeldhouwer’ van monumentale wolken in kamers en zalen. Hier drijven wolken in glazen bollen aan de zoldering (‘Lumière Chandelier’); wie zich uitstrekt op de kussens eronder kan wegdromen (ik zie een hert; nee dat is een theepot).

Kunst over het weer speelt met de alledaagsheid ervan. Dat is het mooie en dat is het verraderlijke. Je denkt dat je weet wat een sneeuwbui is, of een weerbericht, en dan trekt de kunst het tapijt onder je voeten weg. Je wankelt en je gaat erin mee. Of je voelt je bedrogen, dat kan ook.

Hoe dat werkt, vertelt The Family Fang, verfilming van de bestseller van Kevin Wilson. Destijds gaf een goeie geest me die te lezen: echt iets voor jou. En dat was zo, want hij gaat over de altijd fascinerende, poreuze grens tussen kunst en werkelijkheid, tussen moreel en immoreel, tussen artistieke openbaring en flauwekul – met steeds de alledaagsheid als dekmantel. Op al die grenzen balanceert in dit verhaal een koppel bejaarde kunstenaars. Niemand was veilig voor hun performances, te beginnen met hun eigen kinderen.

Er zitten excellente rollen in: Christopher Walken als de egomane ouwe kunstenaar, Nicole Kidman als zijn woedende dochter. En de ‘historische’ video’s van de performances zijn verbluffend: gruizige jaren-tachtig-provocaties van de gewone man (per definitie beláchelijk!), die te grazen werd genomen door zijn vertrouwde leven te ‘ontregelen’. Maar daaronder bijt de kunst naar kuiten. Dochter en zoon weten de performance van hun ouders af te sluiten. Eindelijk kunnen ze beginnen aan het kunstwerk waartoe ieder mens gehouden is: dat van zijn eigen leven.