‘Nu zien we wat de Gülen-beweging is’

Interview Çagatay Çetin

De ex-magistraat werd in Turkije slachtoffer van een complot van Gülen-rechters, zegt hij.

Çagatay Çetin: „Nu ziet iedereen in Turkije wat de Gülenbeweging werkelijk is.” Foto Chris Keulen

Met zijn wijsvinger gaat Çagatay Çetin de namenlijst af. De vinger blijft hangen als hij een naam herkent. „Kijk, dit is hem.” De vinger zakt verder. „En hij ook.” Eén voor één wijst Çetin de mensen aan die zijn leven hebben „vernietigd”.

Çagatay Çetin (37) is een voormalig Turkse rechter. In 2010 vluchtte hij naar Nederland, uit angst voor wat hij noemt een „politiek proces”. Hij kreeg asiel en woont sindsdien in Heerlen. Daar zit hij nu in de plaatselijke Hema aan het ontbijt: croissantje met koffie verkeerd. Zijn haren glimmen van de gel.

Op de lijst die voor hem ligt, staan namen van duizenden Turkse rechters en officieren van justitie. Ze zijn onlangs ontslagen wegens banden met de Gülenbeweging. De aanhangers van geestelijke Fethullah Gülen worden door Ankara verantwoordelijk gehouden voor de couppoging, drie weken geleden. Çetin houdt ze er verantwoordelijk voor dat hij naar Nederland moest vluchten.

Tot de ontslaggolf waren aanhangers van Gülen invloedrijk in het Turkse staatsapparaat, vooral in de rechterlijke macht en bij de politie. Sinds 2013 probeert de Turkse regering de invloed van Gülen-aanhangers terug te dringen door grote aantallen rechters en aanklagers over te plaatsen en te ontslaan. Ook zijn de afgelopen tweeëneenhalf jaar veel juristen en politiemensen opgepakt.

Vervalste documenten

Çagatay Çetin is begin 2006 getrouwd en net een paar jaar bezig aan een carrière als rechter in de Turkse grensstad Edirne. Dan behandelt hij een mensensmokkelzaak waarin collega-rechters en officieren van justitie opduiken. Zij zouden documenten hebben vervalst voor de smokkelaars. Çetin maakt hiervan melding bij het Turkse ministerie van Justitie, maar zijn klacht wordt niet geloofd. Sterker nog: Çetin wordt zélf aangeklaagd, ontslagen en veroordeeld.

Dat komt, zegt hij nu, omdat de mensen die hij aanwees als corrupt bij de Gülenbeweging zaten. Hij ziet zijn theorie bevestigd in de namenlijst die onlangs in Turkije naar buiten kwam. De hoofdrolspelers in de corruptiezaak, rechters Muhammet Ö., Özden G. en officier Erol D., staan op de lijst van ontslagen gülenisten.

De melding over corrupte magistraten die Çetin in 2006 doet, wordt verworpen door een rechter van wie de naam nu óók rondzingt als verondersteld gülenist.

Het jaar erop wordt Çetin zelf vervolgd. De aanklacht betreft onder meer smaad, belediging van een officier van justitie en het „belasteren van de Turkse identiteit”. Volgens Çetin had hij in de privésfeer tegen collega’s gezegd dat hij de Armeense genocide erkent. Dat is in Turkije verboden. Çetin heeft zelf een Armeens-Koerdische achtergrond. Ook wordt hem ten laste gelegd dat hij documenten heeft vervalst. Volgens Çetin is het bewijs vervalst.

In januari 2010, terwijl de strafzaak nog bezig is, vlucht hij naar Nederland. „Ik wilde het risico niet lopen om levenslang te worden opgesloten.” Een jaar later krijgt hij te horen dat de Turkse rechtbank hem bij verstek heeft veroordeeld tot 17 jaar cel. Hierna krijgt Çetin asiel in Nederland. Çetin is ervan overtuigd dat de vervolging een wraakactie was van Gülen-aanhangers. Hij wijst erop dat de naam van de rechter die hem schuldig acht, Nazim Y., eveneens prijkt op de huidige lijst gülenisten.

Hoe geloofwaardig is zijn verhaal over een complot van Gülen? De ex-rechter baseert zijn theorie op een namenlijst van duizenden vermeende gülenisten die door Turkije is opgesteld, maar aan de betrouwbaarheid van die lijst wordt getwijfeld. En al zóuden deze rechters gülenisten zijn, dan nog is niet bewezen dat er sprake is van een samenzwering.

Daar staat tegenover dat van een aantal grote rechtszaken in Turkije, waarin aanklagers met banden met de Gülenbeweging het voortouw hadden, vast is komen te staan dat bewijsmateriaal was vervalst en belangrijke informatie uit de dossiers is weggelaten om ervoor te zorgen dat onschuldigen werden veroordeeld.

Bovendien zag de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) in 2011 voldoende aanleiding om Cetin asiel te verlenen. „Na het eerste gesprek met de IND kreeg ik te horen dat ze mij niet geloofden. Maar nadat ik al mijn bewijsmateriaal had opgestuurd en nog een paar gesprekken had gevoerd, vonden ze mijn verhaal wel geloofwaardig.” 

Het is ongebruikelijk dat Nederland asiel verleent aan een Turks staatsburger die tot een hoge celstraf is veroordeeld. Çetin wordt niet uitgeleverd aan Turkije.

Nu gülenisten worden ontslagen en vervolgd in Turkije, wil Çetin zijn naam zuiveren. „Nu ziet iedereen in Turkije wat de Gülenbeweging werkelijk is. Ik ben benadeeld door deze bende en zij moeten bestraft worden”, vindt hij. Hij heeft vorige week een verzoek gestuurd aan de rechtbank van Edirne om zijn zaak opnieuw te bekijken. „Ik ben onrechtmatig behandeld en gediscrimineerd”, schrijft Cetin in de brief, waarmee hij de autoriteiten informeert over iedereen die een rol speelde in het vermeende complot tegen hem.

Vrouw weg, land weg

De vervolging in Turkije heeft Çetin zijn huwelijk gekost. „Mijn vrouw geloofde in mijn onschuld, maar ze had genoeg van alle problemen en de stress. We leefden constant in angst dat ik gearresteerd kon worden.” Tot vorig jaar had Çetin last van depressies. „Deze zaak heeft mijn leven vernietigd. Diploma weg, vrouw weg, land weg. Het enige wat ik gelukkig over heb, is mijn vrijheid.”

Çetin probeert nu in Nederland zijn juridische carrière voort te zetten. Zijn diploma is geldig verklaard. Met een advocaat wil hij een eigen kantoor beginnen. „Maar eerst moet ik mijn Nederlands verbeteren. Ik spreek de taal, ik kan het verstaan, maar een dagvaarding schrijven lukt nog niet.” 

Hij wil zich als advocaat specialiseren in internationaal recht. „Door mijn eigen ervaringen ken ik het internationaal recht goed. Te goed, helaas.”