Premier Manuel Valls wil de islam Franser maken

De Franse premier Manuel Valls wil buitenlandse financiering van moskeeën verbieden en alleen imams toelaten die in Frankrijk zijn opgeleid.

Premier Valls arriveert op het Elysée voor een ontmoeting met president Hollande en leiders van de verschillende geloofsgemeenschappen. Foto Bertrand Guay/AFP

Door de recente terreuraanslagen is er een nieuw tijdperk aangebroken, zegt de Franse premier Manuel Valls. In antwoord op het „geglobaliseerde jihadisme met zijn apocalyptische visie” is een „revolutie” nodig in het denken over veiligheid. En een essentieel onderdeel daarvan is dat de Franse staat zijn relatie met de islam, de tweede godsdienst van het land, volledig herdefinieert en buitenlandse invloed sterk beperkt.

In een interview vrijdag met Le Monde en een artikel zondag in Journal du Dimanche schetst Valls de hoofdlijnen daarvan. Zijn twee belangrijkste voorstellen: een eind maken aan de financiering vanuit het buitenland van moskeeën en het opleiden van imams in Frankrijk– niet in het buitenland.

In zijn artikel verwees Valls naar de wet uit 1905 waarin de scheiding van (de toen overwegend katholieke) kerk en staat is vastgelegd. De daaruit voortvloeiende laicité is een van de fundamenten van de Franse staat.

„Zoals de vaders van de wet van 9 december 1905 moeten we een evenwicht vinden met de Franse islam op basis waarvan de Republiek haar de garantie van een vrije godsdienstuitoefening biedt. Als de islam de Republiek niet helpt degenen te bestrijden die de publieke vrijheden in gevaar brengen, zal het steeds moeilijker worden voor de Republiek deze vrije godsdienstuitoefening te garanderen.’’

Hij pleit voor een „waar Pact met de Franse islam”. Het principe van laïcité verbiedt financiering van moskeeën door de staat. Hij gaf toe dat de in 2005 opgerichte ‘Stichting voor de werken van de islam’, bedoeld als een instrument om particulier geld te vergaren voor moskeeën, een „volledige mislukking” was. Door ruzie en wantrouwen is er niets van terechtgekomen. Maar er moeten andere manieren te vinden zijn om Franse financiering voor moskeeën te organiseren, zei Valls. Hij wil „voor een nader te bepalen periode” buitenlandse financiering voor de bouw van moskeeën verbieden.

Centrum moslimtheologie

De andere pijler onder het pact moet de opleiding van imams in Frankrijk zijn. „De imams en de aalmoezeniers in Frankrijk moeten voortaan alleen in Frankrijk zijn gevormd.” Er zijn nu dertien Franse universiteiten waar imams een diploma kunnen halen. Valls wil dit verder uitbouwen en van Frankrijk een Europees centrum voor moslimtheologie maken.

Er zijn nu ongeveer 1.600 tot 1.800 imams in Frankrijk, aldus Le Figaro. Nauwelijks de helft van hen is gerelateerd aan een van de officiële opleidingen. Ook zijn er 301 buitenlandse imams die, onder bilaterale akkoorden met Marokko, Algerije en Turkije, op tijdelijke basis in Frankrijk werken.

Het pleidooi van Valls is een antwoord op de kritiek van rechterzijde, waar vrijwel uitsluitend wordt gesproken over repressieve maatregelen. Oud-president Sarkozy wil dat alle 11.500 mensen bij wie de inlichtingendiensten een S achter de naam hebben gezet, als teken dat een gevaar voor radicalisering en extremisme bestaat, huisarrest krijgen. Mijn regering wil geen Frans Guantánamo, antwoordt Valls in zijn interview. Ook het pleidooi van Marine Le Pen van het Front National om alle honderd salafistische moskeeën te sluiten, wijst hij van de hand.

Probleem is: met wie moet de Franse regering praten over dit pact? De CFCM (Franse raad voor de moslimcultus), ingesteld in 2003, maakt vooral ruzie en staat ver af van jongere moslims.