De ex-bestuurder van Ajax: ‘De voetbalpers heeft geen ambitie om de waarheid boven te krijgen’

InterviewPaul Römer werd weggepest als Ajax-commissaris. Over de voetbalpers zegt hij: “Het gaat de kant op van showbiz-verslaggeving. Gekleurd, geromantiseerd.”

NTR-directeur Paul Römer: onder, tweede van links.

Negen maanden was Paul Römer commissaris van Ajax. Van juli 2011 tot maart 2012. In die periode merkte hij aan den lijve hoe de voetbaljournalistiek werkt. Er is nauwelijks onafhankelijke journalistiek over voetbal, zegt Römer. ,,In de journalistiek zou het moeten gaan om het informeren van mensen. Zo goed mogelijk vertellen wat er aan de hand is. Waarheidsvinding en duiding. Je maakt een verhaal en probeert eigenbelang te voorkomen. Feitelijk rapporteren, daar gaat het om.”

Lezers en kijkers moeten volgens Römer hun eigen oordeel kunnen vormen. ,,Meng je feiten en meningen, dan krijg je actiejournalistiek. De voetbaljournalistiek is daarvan een voorbeeld. Het overgrote deel van de voetbaljournalisten heeft geen ambitie om de waarheid boven tafel te krijgen.”

De laatste tijd ziet Römer wel op verschillende plekken meer onafhankelijke journalistiek onderzoek opkomen naar sport-onderwerpen als matchfixing en de crises bij de FIFA en het IOC. Hij noemt onder meer Nieuwsuur (NOS-NTR) en de Volkskrant.

Circus

De problemen in het voetbal en gerelateerd daaraan in de sportpers, zijn volgens Römer begonnen ten tijde van de Champions League. ,,Daar is het begonnen te schuiven. Er ontstond een commercieel circus. Enorme bedragen. Het is krankzinnig.”

,,Het gaat de kant op van showbiz-verslaggeving. Gekleurd, geïdoliseerd, geromantiseerd. Maar je kan ook keihard worden afgerekend. De nuance ontbreekt heel vaak. Bovendien is er al dertig jaar te weinig afstand tussen pers en clubs en spelers.”

Een fanblad of journalistiek, dat maakt veel voetbalsupporters toch niet veel uit? ,,Op zichzelf is dat voor de lezer helemaal niet kwalijk. Als maar duidelijk is wat meningen en wat feiten zijn. Wanneer het door elkaar loopt is het verwarrend.”

De voetbaljournalistiek produceert voornamelijk kritiekloze fanverhalen, zegt Römer. ,,Laat je iemand struikelen in het voetbal, dan wordt je communicatielijn afgebroken. Je mag niet meer in de mixed zone. Krijgt geen spelers meer te spreken. Dan kan je als journalist niet meer je werk doen.”

Haagse parallel

Lijkt de voetbaljournalistiek op de parlementaire verslaggeving? ,,Haagse redacteuren hebben dezelfde soort relaties met politici als voetbaljournalisten met spelers. Een verschil is dat parlementair journalisten vaak uit lijken te zijn op een struikelpartij van een bewindspersoon. Dat zie je in de voetbalwereld dus niet.”

In de politieke journalistiek gaat een scoop volgers Römer boven een relatie. ,,In de voetbaljournalistiek niet. Dat is het essentiële verschil.” Geldt dat ook voor andere sportjournalistiek? ,,Tja, wist Mart Smeets van de doping in het wielrennen? Hij is in elk geval niet doorgegaan op de geruchten.”

Nog een verschil tussen politiek en voetbal: de grote onderlinge loyaliteit in de voetbalwereld. Römer: ,,Politieke partijen stoken bij elkaar. Kijk eens bij de VVD, zegt een PvdA’er. En andersom. Feyenoord stookt niet bij Ajax. Dat heb ik nog nooit meegemaakt. Daar hebben de clubs niks mee te winnen.”

Nog meer fans

Veel voetbaljournalisten zijn fan, maar dat geldt ook voor clubbestuurders, zegt Römer. ,,Er is te weinig afstand tussen bestuurders en journalisten.” En dat is volgens hem slecht voor de kwaliteit van het bestuur. ,,Voetbal is een wereld die los staat van de maatschappij - in bestuurlijke mores. Ajax is een beursgenoteerd bedrijf. Maar als je kijkt hoe de governance in elkaar stak… Als Unilever zo geleid zou worden, zouden er direct koppen rollen.”

Toen Römer lid was van de raad van commissarissen, was Johan Cruijff ook commissaris. ,,En dan ben je verantwoordelijk voor het reilen en zeilen bij een club. In elk geval de controle daarop. Ik heb meegemaakt dat Cruijff de jaarvergadering van Ajax betrad met een pak papier onder zijn arm. Jaarverslag, jaarrekening. ‘Dat heb ik niet gelezen’, zei hij. ‘Dat gaat niet over voetbal’. De Vereniging van Effectenbeheerders lachen, applaus uit de zaal. Zo leeft het voetbal in zijn eigen wereldje.”

Uiteindelijk moest Römer in maart 2012 vertrekken. Hoe kijkt hij terug op zijn tijd bij Ajax? Römer laat een stilte vallen. Denkt na. Zegt dan: ,,Er zijn voorvallen geweest die diep hebben ingegrepen in de persoonlijke levenssfeer.” Hoe bedoelt hij dat? Werd hij bijvoorbeeld bedreigd door supporters? ,,Die vragen komen nog te vroeg om in detail te beantwoorden.”

Versus de Telegraaf

Heel kritisch is Römer op de manier waarop De Telegraaf destijds berichtte over de problemen bij Ajax. ,,Telesport is niet onafhankelijk. Niet helder. Smoezelig.” Hij schetst een drietrapsraket: de column van Johan Cruijff, de column van chef sport Jaap de Groot en de nieuwsberichten en achtergrondverhalen. ,,Als het goed is zijn dat losse onderdelen Maar je zag een strategische samenhang. Eerst wordt een mening geventileerd in een column, daarna wordt die in de redactionele kolommen opgepakt als feit.” Witgewassen? ,,Doorgekauwd.”

Römer zegt dat De Telegraaf zijn journalistieke taak niet serieus neemt. ,,De krant laat zich gebruiken voor de doelstellingen van derden.” Dat geldt volgens hem ook voor journalisten die zich laten gebruiken door spelers. ,,Spelers hebben er alle belang bij dat ze worden genoemd in de krant. Dat is goed voor hun marktwaarde.”

Eind november 2011 besloot Römer publiekelijk te reageren op de kritiek van De Telegraaf. De Ajax-commissaris schoof aan bij Matthijs van Nieuwkerk in De Wereld Draait Door (VARA). Ophitsende en opruiende journalistiek, verweet hij de krant. ,,Ik weet niet of het heeft geholpen”, zegt Römer achteraf. ,,Maar ik moest een tegengeluid laten horen. Het was geen spelletje meer.”

Wij hebben geen invloed op de gang van zaken bij Ajax, reageert Jaap de Groot altijd. Een column of een artikel komt en gaat. Römer: ,,Als je dag in, dag uit en week in, week uit een beeld neerzet, heb je een enorme invloed. En dat beeld wordt ook weer gevalideerd door Voetbal International en VI op tv.”

Het was de kracht van Cruijff, de grootste voetballer van Nederland, gekoppeld aan de continue berichtgeving in de grootste krant van Nederland en de validatie op televisie. ,,Dat laat dingen gebeuren”, zegt Römer. ,,Die kracht kan bestuurders, directeuren en trainers naar huis sturen.”