Beken, dan kom je vrij in China

Mensenrechten in China In ruil voor vrijlating zou de kritische Chinese advocaat Wang Yu ‘bekentenissen’ hebben gedaan tegenover de autoriteiten.

Foto Mark Schiefelbein/AP

Opnieuw hebben de Chinese autoriteiten een prominente advocaat, Wang Yu (45), tot een openbare bekentenis gedwongen in de vorm van een zogenaamd ‘interview’ op de belangrijkste televisiezenders. Wang, die een jaar in voorarrest heeft gezeten, zou in ruil voor een ‘bekentenis’ en afwijzing van een aantal buitenlandse mensenrechtenprijzen op borgtocht zijn vrijgelaten. Pogingen om haar deze dinsdag te bereiken leverden niets op en versterkten het vermoeden dat zij nog steeds gedetineerd is.

Wang van het kantoor Fengrui in Beijing behoorde vorig jaar tot de 250 Chinese advocaten die actief waren op het terrein van juridische hervormingen en mensenrechten. Zij kreeg internationale bekendheid als verdedigster van de tot levenslang veroordeelde Oeigoerse intellectueel Ilham Tohti en een groep jonge feministen die op ludieke wijze acties hadden georganiseerd tegen seksueel intimidatie en voor schone openbare toiletten voor vrouwen. Ook, en dat is mogelijk nog riskanter voor een Chinese advocaat, trad zij op als verdedigster van aanhangers van de verboden Falun Gong-sekte.

Tot aan president Obama en kanselier Merkel toe hebben buitenlandse leiders en regeringen geprotesteerd tegen de arrestatie van Wang Yu en haar lange detentie zonder proces. Formeel werd zij begin dit jaar in staat van beschuldiging gesteld wegens het ondermijnen van de staat, haar kantoor werd bestempeld tot een criminele organisatie.

Mensenrechtenprijs

In het ‘interview’ zegt Wang niet langer achter haar vroegere werkzaamheden als activistische advocaat te staan. Ze zegt ook dat de aan haar toegekende mensenrechtenprijzen waaronder de Ludovic Trarieux-prijs niet in ontvangst te zullen nemen. Zij vertelde in het jaar lange voorarrest „goed en beschaafd” te zijn behandeld en dat de politie al haar rechten naar de letter van de wet heeft gerespecteerd. Over haar nog steeds gedetineerde kantoorgenoten en zestien andere advocaten die nog steeds gevangen worden gehouden zei zij niets. In het verleden zou ze in ‘echte interviews’ zich heel kritisch hebben uitgelaten. Van die scherpe uitspraken zei ze nu veel spijt te hebben.

Collega’s en mensenrechtenorganisaties in Hongkong konden maandag alleen maar gissen naar Wang Yu’s motieven aan een bekentenis mee te werken. Het sterke vermoeden is dat ze geen keuze had om een levenslange gevangenisstraf te ontlopen. De politie houdt ook haar man, mensenrechtenactivist Bao Longjun, en haar zestienjarige zoon Bao Zhuoxuan vast.

Na de arrestatie van zijn moeder probeerden haar medestanders de jongen China uit naar Australië te smokkelen. Toen hij al over de grens in Thailand was, werd hij door Chinese agenten met behulp van de Thaise politie alsnog opgepakt. Hij is bij zijn grootouders ondergebracht en staat feitelijk onder huisarrest. Verwacht wordt dat moeder en zoon binnenkort worden herenigd.

Hoe het nu met de andere, minder bekende gedetineerde advocaten afloopt, is niet duidelijk. Deze week zouden in de metropool Tianjin ten oosten van Beijing geheime processen tegen het licht gehouden worden, maar de rechtbank in deze havenstad wilde daar deze dinsdag niets over zeggen.

Toneelstukje

De openbare bekentenis van Wang Yu op de Chinese staatstelevisie is de zesde in de afgelopen twee jaar. Ook een van de verdwenen Hongkongse boekverkopers en een bekende journaliste en commentator hebben met dergelijke toneelstukjes en de belofte voor altijd te zwijgen hun vrijheid terug gekregen.

Sinds het aantreden van president en partijleider Xi Jinping wordt in China nog strenger opgetreden tegen critici van de overheid en de partij dan voorheen. Sinds vorige week zijn er ook nieuwe, verder aangescherpte regels van kracht voor wat wel en wat niet gezegd mag worden in de sociale media.