De Telegraafchef: ‘Het monopolie van de NOS wankelt’

Interview Jaap de Groot, sportchef van De Telegraaf, wil ook tv gaan maken. De clubs snappen dat niet. ‘Ze zeggen: jullie zijn toch een krant?’

Jaap de Groot, sportchef De Telegraaf: bovenste rij, tweede van links.

Zoals Voetbal International ruziede met Feyenoord, zo voerde De Telegraaf vijf jaar terug een harde strijd met de leiding van Ajax. De krant koos partij voor Johan Cruijff in zijn conflict met de rest van de commissarissen van Ajax. Maar waar het conflict tussen VI’s Martijn Krabbendam en Feyenoord beperkt bleef tot de marge van het profvoetbal, explodeerde de confrontatie van De Telegraaf met Ajax in 2012. Dat wil zeggen: met een deel van het bestuur van Ajax. Jaap de Groot, chef sport van De Telegraaf, blikt terug op die zaak en vooruit op de toekomst van de voetbaljournalistiek.

“Ajax is een club van clans”, zegt De Groot in de hal van de Telegraaf Media Groep. “Altijd al geweest.” Het is vrijdag 13 november 2015. Telesport heeft die ochtend een primeur met het rapport-Tscheu La Ling, over de slechte samenwerking binnen de technische staf van de club. “Het probleem van Ajax is nu inzichtelijk.”

De primeur toont hoe De Telegraaf dicht op de ontwikkelingen binnen de club zit. Te dicht, zeggen sommige critici. Jarenlang zou De Telegraaf zich hebben laten gebruiken als ‘progandamachine’ van Johan Cruijff. De clubicoon overleed ruim vier maanden na dit gesprek met De Groot.

De kant van Cruijff

Eerst de ruzie tussen De Telegraaf en de raad van commissarissen van Ajax.

In de zomer van 2011 benoemt Ajax nieuwe commissarissen, onder wie Johan Cruijff, Steven ten Have en de huidige NTR-directeur Paul Römer. Zij moeten op zoek naar een nieuwe algemeen directeur. Alle commissarissen willen Louis van Gaal. Behalve Cruijff. Het is het begin van een conflict dat snel uit de hand loopt en voor een deel wordt uitgevochten in de media.

Zonder terughoudendheid kiest De Telegraaf partij voor Johan Cruijff. En dus tegen de komst van Louis van Gaal. Dat doet de grootste betaalde krant van Nederland in artikelen van de eigen redacteuren, maar ook door Cruijff een platform te geven in de vorm van zijn column in het maandagse sportkatern. Die schrijft ghostwriter De Groot overigens, na (telefonisch) overleg met Cruijff.

Volgens De Groot is de raad van commissarissen furieus over de tegenstand van zijn sportredactie en eist Ajax maatregelen tegen De Telegraaf. Zo ver komt het niet. De Groot blijft op zijn post, Cruijff houdt zijn column. Ondanks de tegenstand wordt Van Gaal op 16 november 2011 benoemd. Dat leidt tot een hoop commotie en een rechtszaak die uiteindelijk door Cruijff wordt gewonnen. Van Gaal vertrekt teleurgesteld.

Op 28 november 2011 pikt commissaris Römer, tevens directeur van omroep NTR en voormalig topman van tv-producent Endemol, het niet langer. Hij schuift aan bij De Wereld Draait Door (VARA) en spuwt zijn gal over de in zijn ogen kwalijke rol van De Telegraaf bij Ajax. “Ophitsende en opruiende journalistiek” verwijt hij de krant. Jaap de Groot reageert in Pauw & Witteman: “Ik dacht dat ik naar Man Bijt Hond zat te kijken in plaats van naar een Ajax-commissaris.” Op 26 maart 2012 stappen commissarissen Ten Have en Römer definitief op. De Groot zegt dat De Telegraaf in deze kwestie niets te verwijten valt. “Ik vind dat wij altijd genuanceerd hebben geschreven over de machtstrijd bij Ajax.”

Sportpers floreert

Wat zegt de ruzie tussen Ajax en De Telegraaf over de stand van zaken in de voetbaljournalistiek? “De druk op de clubs is groot”, zegt De Groot. “Er zijn nu veel meer media dan vroeger. Dat geeft stress en clubs willen meer greep op het nieuws. Het is permanent crisismanagement.”

En de zaak-Krabbendam, wat zegt die? “Spelers en trainers mogen zelf bepalen met welke media ze praten. Als Louis van Gaal niet meer met De Telegraaf sprak, moesten wij op andere manieren aan onze informatie komen. Gooien de clubs de poorten dicht, dan moeten wij beter ons best doen om nieuws te maken.” Feyenoord moet ook de hand in eigen boezem steken, vindt De Groot. “Je moet fair zijn: ze hebben die affaire opgeblazen.”

De Groot wil niet pessimistisch doen over de Europese sportjournalistiek. “Die leidt niet onder het mediabeleid van de clubs. De sportjournalistiek floreert.” Tegelijkertijd noemt hij het einde van de Britse tabloid News of the World - wegens afluisteren en omkopen - een wake up-call. Niet elke journalistieke methode is geoorloofd.

Plagiaat

Wel schadelijk noemt De Groot de websites die zijn nieuws overschrijven. “Niet alleen de kleine sites, ook NU.nl; het begint al bij de marktleider. Wíj sturen mensen de wereld in, om mooie verhalen te schrijven. En dan nemen andere het over! Met, maar ook vaak zonder bronvermelding.”

Hij noemt als voorbeeld de column van Cruijff. “Die sites nemen twee alinea’s over. En vertellen verder: hij vindt ook nog dit, dit en dit. En klaar, weer een bericht op de site.” Citeren en parafraseren mag, dat weet De Groot ook wel, maar: “Waar ligt de grens van plagiaat?” Doet hij iets tegen dat knippen-en-plakken? “Nee, dat is zonde van mijn tijd. Het overkomt ieder groot medium. We hebben allemaal hetzelfde probleem.”

De Groot is wel continu bezig de sites te slim af te zijn en te zorgen dat zij verplicht de papieren krant moeten noemen (of kopen). Grote primeurs zet hij bijvoorbeeld eerst in de krant; niet lang maar kort en bondig. “Even de krant weer op de kaart zetten”, zegt De Groot. “Want anderen moeten het nieuws dan wel overnemen met een verwijzing naar ons.”

Een primeur die je eerst online brengt, geef je sneller weg, vindt De Groot. ,,Het is niet hit & run. Kwaliteitsjournalistiek draait niet altijd om zo rap mogelijk iets brengen. Nieuws is essentieel voor het voortbestaan van de kranten. Lange, uitgeschreven verhalen kun je overal lezen. Mensen zijn geïnteresseerd in het laatste nieuws én ze willen meningen lezen met autoriteit.”

Telegraaf-tv

Sommige voetbaljournalisten noemen de media van clubs een gevaar voor de onafhankelijke sportjournalistiek. De Groot is het daar niet mee eens. “Kijk naar grote Amerikaanse competities als NFL en NHL. Zij begrijpen goed dat ze niet zonder onafhankelijke media kunnen. Tien jaar geleden zei Uli Hoeness, destrijds manager van FC Bayern München, al tegen mij: ‘Mensen zien Bayern TV toch als een reclamespotje van de club’.”

De Telegraaf is ook actief met tv, komend voorjaar wil de krant twee 24/7-zenders beginnen, met nieuws en met sport. Dat verandert ook de relatie tussen Telesport en de clubs, zegt De Groot. Hij wil ook filmen, net als de omroepen, en interviews voor de camera. “Bij Ajax begrijpen ze dat al, maar Feyenoord en PSV vinden dat nog lastig. ‘Jullie zijn toch een krant?’, zeggen ze dan. In Nederland loop je tegen een muur aan.”

Telesport maakt nu al filmpjes voor internet, maar dat moet volgens De Groot professioneler. “Als de krant een A-merk is moet video dat ook zijn.” Is de markt voor sportzenders niet overvol? “Nee, het is juist opvallend hoe iedereen zit te smachten naar meer zenders. Ik heb al twaalf sportbonden aan de lijn gehad die met ons willen samenwerken.”

De Groot noemt het dé evolutie van de sportjournalistiek. “Vroeger kwam alle sport in beeld dankzij de NOS. Studio Sport maakte vooral goede televisie, interessante journalistiek was mooi meegenomen. Nu de klassieke nieuwsmedia zich ook gaan bezighouden met video, is dat een verrijking van de sportjournalistiek. We kunnen andere wegen zoeken om onze verhalen te vertellen. Het monopolie van de NOS wankelt.”