De beste bron? Ikzelf, natuurlijk

Onderzoek

Mannen citeren zichzelf vaker dan vrouwen, blijkt uit een studie van 1,5 miljoen wetenschappelijke artikelen.

Illustratie Tomas Schats

Vraag een willekeurige collegezaal wie ‘de slimste’ is, en de mannen zullen geneigd zijn een andere man aan te wijzen. Vraag een willekeurig bedrijf wie geschikt is voor die nieuwe managersfunctie, en de vrouwen zullen minder snel geneigd zijn zichzelf naar voren schuiven. Het blijkt allemaal uit onderzoek.

Onderzoekers van de Amerikaanse universiteiten Stanford, NYU, en de Universiteit van Washington deden er recentelijk nog een schepje bovenop: mannen citeren zichzelf vaker in wetenschappelijke artikelen dan vrouwen doen.

Het citeren van eigen, eerder gepubliceerd werk gebeurt regelmatig in de academische wereld. Hoe regelmatig? Dat vroegen Molly King, onderzoekster aan Stanford, en haar collega’s zich ook af. Om de vraag te kunnen beantwoorden analyseerden ze 1,5 miljoen wetenschappelijke artikelen, gepubliceerd tussen 1779 en 2011. Wat bleek: 10 procent van de citaten die ze vonden, waren afkomstig van de auteurs zelf.

Maar opvallender: mannen citeerden hun eigen werk ruim 1,5 keer zo vaak als vrouwen. In de afgelopen twintig jaar was dat gemiddeld zelfs 1,7 keer zo vaak. Het kwam onder vrouwelijke auteurs bovendien vaker voor dat ze zichzelf in het geheel niet citeerden. „Ondanks de toenemende vertegenwoordiging van vrouwen in de academische wereld, blijft het verschil overeind”, aldus de onderzoekers.

Tekst gaat verder onder de grafiek.
Hallo

Het citeren van eigen werk is minder vreemd dan het in eerste instantie misschien klinkt. Sterker nog, het kan noodzakelijk zijn: bijvoorbeeld wanneer je een van de weinige experts op een bepaald onderzoeksgebied bent.

Daarnaast is geciteerd worden belangrijk in de wetenschappelijke wereld. „Ook binnen de academische wereld wordt de concurrentie steeds heviger, waardoor vaker naar het aantal citaten gekeken wordt”, stellen de auteurs van het onderzoek.

Een mannenwereld

Maar waar komt dit grote verschil tussen mannen en vrouwen vandaan? De auteurs geeft een aantal mogelijke verklaringen, gebaseerd op eerder, veelvuldig geciteerd onderzoek.

Een verklaring zou kunnen zijn dat mannen hun ‘kunnen’ hoger inschatten en zich er bovendien minder voor schamen zichzelf of hun eigen werk te promoten. Dit verschil is vervolgens weer terug te voeren op diepgewortelde ideeën over de status van mannen en vrouwen, die op veel door mannen gedomineerde werkplekken nog steeds gelden. Werk je in een mannenwereld? Dan zijn zowel vrouwen, als mannen geneigd het werk van vrouwelijke collega’s kritischer te beoordelen. „De academische wereld bestaat nu eenmaal voor een groot deel uit mannen”, aldus de onderzoekers.

Een andere verklaring zou kunnen zijn dat mannen zich vaker specialiseren in niches, waarin simpelweg minder andere wetenschappers te citeren zijn. Bovendien: domineert de auteur in een bepaalde discipline? Dan is hij of zij geneigd meer artikelen te schrijven, blijkt uit eerder onderzoek. Het aantal (eigen) citaten neemt dan logischerwijs ook toe.

Hoe diepgeworteld zulke patronen kunnen zijn bewijzen de onderzoekers overigens zelf, in een opvallende voetnoot. „De twee mannelijke auteurs van dit artikel citeerden zichzelf ruim drie keer zo vaak als de drie vrouwelijke auteurs ”, geven ze eerlijk toe.