Nooit meer vakantie

Alex van der Hulst (39) is zzp’er, vader en notoir werkuitsteller. Hoe krijg je dan ooit nog iets gedaan?

data2563079

‘Pap, mam, ik moet jullie iets vertellen. Ik… ik word zzp’er.” Wie uit de kast komt als zelfstandige, heeft iets uit te leggen. Niet alleen aan de gewone buitenwereld die niet snapt hoe je een hypotheek kunt betalen met het rondhangen in koffietentjes op kantoortijden, maar vooral aan bezorgde ouders die geen genoegen nemen met die vaste riedel van ‘klusje hier, klusje daar’. En maak dan maar eens duidelijk wat je doet aan mensen die 35 tot 40 jaar in vast dienstverband hebben gewerkt.

En net als je een betoog hebt afgesloten waarmee ze het zelfs op de bridgeclub kunnen uitleggen, is er weer een Rondom Tien-achtig programma waar een zielige zzp’er (lees: een ontslagen medewerker die met één opdrachtgever voor zichzelf begonnen is) zijn beklag doet. Presentator Cees Grimbergen strooit nog met wat paniekcijfers en daar hangt je moeder alweer aan de telefoon.

„Heb je het druk?” Valkuil! Je kunt niet zeggen dat je niks te doen hebt, dan kun je net zo goed antwoorden dat je zo nog even een pakketje moet ophalen bij de Voedselbank. En antwoorden dat je verzuipt in de opdrachten zorgt weer voor een uitgeknipt krantenartikeltje over burn-outs bij zelfstandigen.

Je kunt aan de keukentafel de goudomrande balansen van je jaarrekening doornemen, maar als je ouders hebt die vast van mening zijn dat werken zonder vast contract een enkeltje goot betekent, dan ga je een zwaarder gesprek tegemoet dan Donald Trump met een islamitische, Mexicaanse, milieuactiviste.

Zeg in ieder geval nooit dat het geld met kruiwagens de deur wordt binnengereden. Als zelfstandige kun je een bonus of dertiende maand op je buik schrijven, behalve dan van die twee officieuze aandeel(h)ouders die van gekkigheid niet weten wat ze met dat pensioen moeten en dan maar die arme zelfstandige wat toesteken.

En het zijn niet alleen de ouders die met lastige vragen komen – oma’s en oudtantes laten we even buiten beschouwing, want mensen met vaste banen krijgen daar ook niet uitgelegd wat hun functie binnen het ‘retentiemanagement’ inhoudt – ook bij de kapper moet je een verhaal klaar hebben.

Altijd, maar dan ook altijd, wordt daar gevraagd of je „lekker een dagje vrij” hebt, als je er op woensdagmiddag zit. Leg dan maar eens uit dat je eigenlijk aan het werk bent. En ga er ook maar niet vanuit dat ambtenaren het concept van de zelfstandige wel snappen. Want dat je met niet werken ook daadwerkelijk niks verdient, en dat je met hard werken meer verdient dan met gewoon werken, levert eenzelfde blik op als wanneer een sterrenkundige op de Huishoudbeurs de snaartheorie uitlegt.

En diezelfde ellende is er ook altijd in de vakantie. Want op de vraag of je vakantie hebt, mag je blijkbaar niet „een beetje” antwoorden. En toch is het zo, je doet ’s avonds iets, of even tussendoor, zodat eind augustus en vooral in september je zakelijke rekening niet zo leeg is als de Griekse staatskas.

De zelfstandige heeft nooit meer vakantie, en kan tegelijkertijd heel vaak vrij nemen. Liefst op het moment dat de kantoorslaven weer gaan aftellen naar de herfstvakantie.

Deze zomer vervangt schrijver en journalist Alex van der Hulst columnist Japke-d. Bouma.