Onafhankelijke pers in het voetbal onder grote druk

media

De financiële belangen in het voetbal zijn groot. Een onafhankelijke sportpers past daar steeds minder goed bij.

De onafhankelijkheid van de Nederlandse voetbaljournalistiek staat onder grote druk. Clubs en spelers winnen aan invloed en de sportpers slaagt er niet in om daar weerstand aan te bieden. Dat blijkt uit onderzoek van NRC.

De grootste bedreiging: concurrentie uit nieuwe hoeken. Van populaire maar soms slordige websites, de eigen media van clubs, zoals Ajax TV en PSV TV, en van topspelers zelf, die met hun grote aanhang op sociale media een miljoenenpubliek bereiken. Voorlichters van clubs eisen meer invloed op publicaties en groeiende financiële belangen zetten de verhoudingen tussen pers en clubs op scherp.

NRC sprak het afgelopen eredivisieseizoen uitgebreid met veertien betrokkenen uit de voetbalwereld. Aanleiding vormde de boycot van een Voetbal International-journalist door Feyenoord. De Rotterdamse club wilde vorig seizoen niet langer „samenwerken” met Martijn Krabbendam van VI. De vaste volger van Feyenoord had zich volgens de club niet gehouden aan de ‘mediacode’. Zo zou hij interviews niet (volledig) hebben aangepast aan de wensen van de club. Bij het begin van het nieuwe seizoen, op vrijdag 5 augustus, heeft Krabbendam nog steeds geen (officiële) toegang tot spelers en staf van de club.

De ‘zaak-Krabbendam’ toont hoe gevoelig de verhoudingen zijn geworden tussen clubs en pers. Meer dan vroeger staat de sportpers onder druk, blijkt uit het onderzoek. Die trend wordt door zowel clubs als journalisten onderschreven.

Het blijkt moeilijker om verslag te doen van wat er op het veld gebeurt, in de kleedkamer en aan de bestuurstafel. De controle op het gebruik van publieke middelen in het voetbal hapert. In het Verenigd Koninkrijk, waar de ontwikkelingen in het voetbal vaak voorlopen op Nederland, zijn journalisten niet meer welkom bij enkele clubs. Die communiceren liever via de eigen site of zender. Zelfs in Duitsland, waar de meeste clubs een open persbeleid voeren, klinkt kritiek van spelers en trainers op dat beleid.

„De voetbaljournalistiek is een jungle geworden”, zegt Kees Jansma (FOX Sports, ex-perschef Oranje). Arno Vermeulen (NOS): „De rol van de onafhankelijke voetbalpers wordt bedreigd. Voetballers hebben ons niet meer nodig – denken ze.” Marina Witte van belangenorganisatie Nederlandse Sport Pers: „Het belang van de kritische pers wordt steeds kleiner.”

Uit het onderzoek blijkt dat de onafhankelijke voetbaljournalist het moeilijk heeft om onder de druk van clubs en de tv- en telecombedrijven uit te komen. Tussen clubs en tv is de afgelopen twintig jaar een „symbiotische relatie” ontstaan, concluderen media-analisten van Deloitte in een recent rapport. De toegenomen financiële belangen hebben de grip van clubs op de publiciteit verhoogd: zij bepalen nu zelf hoe ze in het nieuws komen en wie er toegang krijgt.

„De tv-gelden zijn de locomotief van het huidige voetbal”, zegt perschef Markus Hörwick van FC Bayern München. „Dat verandert de houding tegenover andere media. Iedereen is gelijk, maar de rechtenhoudende tv-zender is meer gelijk dan print. Gedrukte media zijn daar boos over.”

Ondertussen hebben de dagbladen het moeilijk. Hun inkomsten uit advertenties en abonnementen nemen af. Voetbalverslaggevers moeten met minder middelen juist meer doen, onder meer op sociale media. Dat kan ten koste gaan van de diepgang in hun stukken. Freelancers die een club volgen durven soms geen kritische vragen meer te stellen uit angst voor een boycot, en daarmee het einde van hun broodwinning.

Voetbalpers onder druk Katern 2