Met de terreurdreiging in Nederland valt het dus niet mee

Drie vragen over Dreigingsniveaus

De dreiging van terreur is al drie jaar ‘substantieel’. Nu wordt Schiphol extra bewaakt. Moet het dreigingsniveau omhoog?

Foto EVERT ELZINGA /ANP

Gewapende marechaussees op de snelwegen rond Schiphol, zware beveiliging op de luchthaven zelf. Het leek de afgelopen dagen alsof een aanslag in Nederland aanstaande was. Maar meer dan „een signaal dat betrekking heeft op de luchthaven” is er niet, aldus de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en de gemeente Haarlemmermeer. De antiterreurdienst handhaafde daarom het dreigingsniveau ‘substantieel’. Wel nam Haarlemmermeer veiligheidsmaatregelen op en rond Schiphol. Ze blijven voorlopig van kracht.

1 Valt het met de dreiging voor Nederland als geheel wel mee?

Toch niet. In zijn laatste dreigingsanalyse – van begin juli, dus nog voor de recente aanslagen in Duitsland en Frankrijk – toonde de NCTV zich bezorgd over diverse ontwikkelingen. De aanslagen komen dichterbij en worden, getuige de communicatie en het gebruik van wapens en bomgordels, professioneler uitgevoerd. Verder blijken onder vluchtelingen soms terroristen te zitten, zoals de 27-jarige Syrische asielzoeker die zich eind juli in het Duitse Ansbach opblies en vijftien omstanders verwondde.

De NCTV benoemt het risico van de vluchtelingenstroom voor de veiligheid steeds openlijker. „Inmiddels is gebleken dat ISIS­operatives veelvuldig gebruik hebben gemaakt van de vluchtelingenstroom om op heimelijke wijze naar Europa te reizen”, aldus de antiterreurdienst begin juli. „In enkele gevallen vroegen operatives ook asiel aan in Europese landen, waaronder mogelijk ook in Nederland.” De Amerikaanse FBI heeft gewaarschuwd dat steeds meer jihadisten die in Syrië of Irak in het defensief raken naar Europa zullen proberen te komen. Zo’n 140 Nederlandse jihadisten vechten mee op het slagveld daar.

2 Waarom geldt hier dan niet het hoogste dreigingsniveau?

Omdat er kennelijk geen concrete aanwijzing is dat er een aanslag in Nederland ophanden is. Waarom plekken als de Rotterdamse Erasmusbrug tijdens de vuurwerkshow bij de laatste jaarwisseling, dancefestijn Sensation in Amsterdam en Schiphol toch extra bewaakt worden, blijft vooralsnog onduidelijk. Het verschil tussen dreigingsniveaus vervaagt daarmee in de praktijk.

3 Heeft het onderscheiden van al die dreigingsniveaus dan zin?

Ja en nee. Ja, omdat het in veel Europese landen nuttige communicatiemiddelen blijken om burgers, lagere overheden en bedrijven over de veiligheidssituatie te informeren. Die kunnen dan passende maatregelen nemen. Maar nee, in de zin dat er meestal al een aanslag gepleegd is als het hoogste dreigingsniveau van kracht wordt. Dat gebeurde bijvoorbeeld in België na de bomaanslag op vliegveld Zaventem, eerder dit jaar.

Verder geldt in Nederland het dreigingsniveau substantieel al heel lang, sinds maart 2013. Terwijl met name het laatste jaar de situatie veel gespannener is geworden. Om te voorkomen dat de vlag te veel verschillende ladingen moet dekken, heeft de NCTV begin juli een vijfde dreigingsniveau aan de vier bestaande toegevoegd: aanzienlijk.