Mammoeten droogden uit op eilandje in de poolzee

Uitsterven

Dieren op eilanden kunnen uitsterven door een gebrek aan zoet water. Zo kwijnde een van de laatste groepen mammoeten weg.

Model van een wolharige mammoet. Foto ANP

Op St. Paul, een eilandje in de Beringzee dat kleiner is dan Schiermonnikoog, stapten nog mammoeten rond toen hun soortgenoten op het vasteland al lang waren uitgestorven. 5.600 jaar geleden stierven de eilandmammoeten alsnog uit doordat er te weinig zoet water op het eiland te vinden was. Dat concluderen Amerikaanse onderzoekers deze dinsdag in PNAS.

De wolharige mammoet (Mammuthus primigenius) was het harige achterneefje van de Aziatische olifant. In Europa, Azië en Noord-Amerika stierf de mammoet tussen 14.000 en 13.000 jaar geleden uit. Op twee eilanden overleefden kleine mammoetpopulaties: op het grote Wrangel (met een oppervlakte van 7.600 km2) en het veel kleinere St. Paul (110 km2).

St. Paul is een van de vier Pribilof Eilanden, een eilandengroep in de Beringzee. Gedurende de laatste ijstijd was St. Paul nog deel van een landbrug tussen Siberië en Alaska. 14.000 jaar geleden werd het een eiland toen de aarde opwarmde, gletsjers smolten en de zeespiegel rees.

De mammoeten van St. Paul stierven 5.600 jaar geleden uit door een gebrek aan zoet water op het eiland, schrijven de geologen. In oude meersedimenten vonden zij vanaf 7.000 jaar geleden steeds meer algen die zich thuis voelen in zout en troebel water. Ook vandaag is zoet water schaars op St. Paul. Het grootste zoetwatermeer is maar 1,3 meter diep.

Olifanten drinken 70 à 200 liter water per dag. Wolharige mammoeten hadden vanwege hun dikke vacht waarschijnlijk nog meer water nodig. De mammoeten op St. Paul droegen misschien ook bij aan hun eigen ondergang door aan de rand van meren naar water te graven. Erosie en vertroebeling namen daardoor toe.

„Een interessant en mooi verhaal”, zegt paleontoloog Hanneke Meijer, die niet aan het onderzoek meewerkte. „Water werd tot nu toe onderschat als beperkende factor is voor gewervelde dieren op eilanden.” Meijer heeft zelf onderzoek naar dodosterfte op Mauritius als gevolg van droogte.