Wir schaffen das? Niet volgens Horst Seehofer

Merkel moet een strakker migratiebeleid voeren, zegt zusterpartij CSU. ,,Dat is een voorwaarde voor veiligheid.”

Bondskanselier Angela Merkel en CSU-leider Horst Seehofer waren afgelopen weekend beiden aanwezig bij een herdenkingsdienst in het Beierse parlement voor de slachtoffers van de schietpartij in München. Foto Christof Stache/AFP

Wir schaffen das? Werkelijk? Horst Seehofer, leider van de CSU: „Ik kan mij deze zin ook met de beste wil niet eigen maken. Daarvoor zijn de problemen te groot.” En Markus Söder, de Beierse CSU-minister van Financiën: „De zin ‘Wir schaffen das’ wordt niet meer waar doordat je die herhaalt.”

De twist binnen de christen-democratische familie in Duitsland is weer opgelaaid. Na de ingelaste persconferentie van vorige week donderdag, waarop Merkel herhaalde dat de recente aanslagen geen aanleiding zijn om de principes van het vluchtelingenbeleid te herzien, kwam haar zusterpartij CSU het felst in het geweer. Seehofer zei:

„Beperkingen op immigratie zijn een voorwaarde voor veiligheid in dit land.”

Daar past wat hem betreft het ‘Wir schaffen das’ dat Merkel donderdag herhaalde, niet bij. De bondskanselier is de dagen daarna bekritiseerd omdat ze zo weinig emotie toonde na de eerste aanslagen door Islamitische Staat in Duitsland. Haar negenpuntenplan tegen terreur is in de meeste commentaren omschreven als iets meer van hetzelfde. De leider van de kleine, liberale FDP zei bemoedigend onder de indruk te zijn van „de rust en soevereiniteit” van Merkel.

Maar ook binnen haar eigen CDU zeggen mensen dat het wel wat ingrijpender mag. En in de opiniepeiling die YouGov afgelopen weekeinde uitvoerde, zei maar acht procent van de ondervraagden vierkant achter de uitspraak van Merkel te kunnen staan. Meer dan tweederde was het er volledig of grotendeels mee oneens.

Blauwogig

Tot een politieke storm heeft dit niet meteen geleid – Bild constateerde afgelopen weekeinde dat nu bijna elke Duitser met vakantie is. Maar de CSU trekt wel veel aandacht met haar kritiek dat Merkel ‘blauwogig’ is, de Duitse term voor naïef. Het was „een historische fout” om vorig jaar september de grenzen open te zetten, zegt CSU-minister Söder. Laat Merkel dat toegeven.

Maar Merkel geeft nooit een fout toe. Dat ligt niet in haar karakter. Toch is er, zonder daar veel woorden aan vuil te maken, in de praktijk al veel veranderd aan het migratiebeleid. Mede door de deal met Turkije en doordat de Balkanlanden de grenzen gesloten houden komen er, vergeleken met de 1,1 miljoen van vorig jaar, nog maar mondjesmaat migranten naar Duitsland.

Tegen zestig asielzoekers loopt een onderzoek op verdenking van extremisme

Nu is ook een verandering zichtbaar in het praten over migratie en terreur. We wisten dat IS potentiële terroristen met de vluchtelingen mee naar binnen weet te sluizen, zei Merkel donderdag. Het was voor het eerst dat ze toegaf dat daar een probleem kan zitten. Minister van Binnenlandse Zaken De Mazière bevestigde dat er nu 410 aanwijzingen zijn voor mogelijke extremisten onder asielzoekers en dat er in zestig gevallen een onderzoek loopt.

Zie hier Merkels volledige speech (tekst gaat verder na de video):

Met haar negenpuntenplan wil Merkel laten zien dat er geen reden is humanitaire principes overboord te zetten en dat Duitsland erin slaagt ook dit probleem aan te pakken. Meer politie, meer samenwerking met buitenlandse inlichtingendiensten en beter toezicht op wat er op internet gebeurt, moeten de controle vergroten. Betere registratie van wie er binnenkomt en vertrekt, is een ander punt.

Maar critici wijzen erop dat de registratie van de nieuwkomers van vorig jaar grote gaten vertoont. Nog steeds is niet volledig duidelijk wie er toen allemaal binnen zijn gekomen.

Praktijk

Een ander plan van Merkel is het effectiever uitzetten als eenmaal is besloten dat iemand niet mag blijven. In de praktijk blijkt dat moeilijk. Kijk naar de dader van de zelfmoordaanslag in Ansbach; die had zich al een jaar geleden met succes tegen uitzetting verzet. Eind juni waren er ongeveer 168.000 mensen in Duitsland die officieel zijn uitgewezen, maar alsnog worden ‘geduld’, omdat het te gevaarlijk is hen naar hun land van herkomst uit te zetten of omdat er medische redenen zijn hen niet uit te zetten.

Een ander punt is een waarschuwingssysteem tegen radicalisering. Maar de daders van Würzburg (een vluchteling uit juni 2015) en Ansbach (een Syriër die in 2014 is gekomen) zijn volgens de voorlopige reconstructies in zeer korte tijd geradicaliseerd – in ieder geval had hun omgeving niets in de gaten.

„Nergens ter wereld zijn er politici die garanties kunnen geven’’ dat hun burgers gevrijwaard blijven van terreuraanslagen, zei president Gauck zondag bij een herdenkingsdienst in München. Saamhorigheid is volgens hem het beste antwoord.

„Ze zullen ons niet dwingen te haten zoals zij haten. Ze zullen ons niet klem houden in voortdurende angst.”

Maar in de reacties op de uitspraken van Merkel donderdag overheerst de scepsis of er niet veel ingrijpender maatregelen nodig zijn om Merkels mantra geloofwaardig te kunnen zeggen.