Ook deze tijd is straks in de vergetelheid weggezonken

Column Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt hier elke week de feiten van de hypes.

Regeringsstrijders in Libië in gevecht met IS, afgelopen zondag in de buurt van Sirte. Foto Goran Tomasevic/Reuters

In deze terroristische tijden gooi ik ook maar eens wat desbetreffende informatie in uw pet. Bijvoorbeeld dat president Bush na de Al-Qaeda-aanslagen van 9/11 zwoer het terrorisme te elimineren: „deze regering zal [...] doen wat nodig is om het terrorisme uit de wereld te verdrijven”.

De War on Terror was geboren. En kijk waar we nu zijn.

Roelants, Carolien 08-2013 007

Terrorisme is natuurlijk niet te elimineren. Er zullen altijd Zaken zijn waarvoor mensen bereid zijn andere mensen te terroriseren. De Palestijnse kwestie trok de eerste aandacht met vliegtuigkapingen. De Amerikaanse bezetting van Irak motiveerde terroristen. Vergeet niet de strijd van het IRA tegen Groot-Brittannië – want terrorisme is geen Midden-Oosters of islamitisch alleenrecht.

Voor alle duidelijkheid: ik heb het niet over bevrijdingsstrijd als zodanig, maar over het terroriseren van burgers om een politiek of religieus doel te bereiken. Voor autoritaire leiders is het makkelijk: elke opposant is een terrorist dus die mag je straffeloos vervolgen. Kijk maar naar Turkije of Egypte.

In de afgelopen vijftien jaar is terrorisme steeds complexer geworden. In 2001 was er ruwweg aan de ene kant terreur met een gericht, begrensd doel – dat van de Koerdische PKK tegen Turkije, of van Tsjetsjenen tegen de Russische bezetting, vul zelf maar aan. Soms kunnen met deze categorie zaken worden gedaan. En aan de andere kant als relatief nieuw verschijnsel het internationale terrorisme van Al-Qaeda voor terugkeer van de ware islam in islamitische landen. Daartoe moest dan eerst Amerika, dat die landen corrumpeerde, met aansprekende aanslagen worden verzwakt. In deze jihadistische categorie heeft zich nu de Islamitische Staat toegevoegd, dat zich in 2013 van Al-Qaeda afsplitste en zijn verwekker razendsnel overschaduwde. De hele wereld moet geïslamiseerd.

Het is duidelijk dat de IS aan terrorisme grotere prioriteit geeft naarmate zijn zelfverklaarde kalifaat in Irak en Syrië verder in de verdrukking komt. Voor een staat heb je terrein en veel mankracht nodig; effectieve terreur kan op een koopje en de werkplannen liggen op straat. De vrachtwagenaanslag in Nice komt rechtstreeks uit de Inspire-glossy van de Jemenitisch-Saoedische Al-Qaeda van oktober 2010. De daders hoeven geen beroepskrachten uit het terreurkamp meer te zijn. Amateurs die zich geroepen voelen in de door de IS-marketingafdeling gecreëerde atmosfeer, zijn meer dan welkom.

De aanslag om de hoek heeft een vele malen grotere impact dan die een paar landen verderop. De 658 doden bij 46 aanslagen in Europa en de Verenigde Staten in de laatste 18 maanden vallen in het niet bij de 28.031 doden bij 2.063 aanslagen in de rest van de wereld (Washington Post, 16 juli). En voorlopig was in West-Europa de periode 1970-1995 aanzienlijk terroristischer dan de jaren daarna (www.datagraver.com). Dat herinnert u u vast niet meer. Zo bezien is ons geheugen weldadig kort: ook deze tijd is straks wel weer in vergetelheid weggezonken.