Zomergasten blijft bij keuze voor Jahjah

Abou Jahjah

De eerste uitzending morgen van Zomergasten (VPRO), met Abou Jahjah, leidt bij voorbaat tot protesten, en een aangifte wegens ‘steun aan terrorisme’.

Schrijver Abou Jahjah, zondagavond te gast in Zomergasten. Foto ANP/Merlijn Doomernik

Een aangifte, een protestadvertentie en negentig opzeggingen bij de VPRO kunnen Zomergasten niet tegenhouden. De eerste aflevering, met de Vlaamse publicist en activist Dyab Abou Jahjah, gaat zondag gewoon door.

De actiegroep Tradition is Our Future (TOF) probeerde vrijdag via een advertentie in Trouw, gefinancierd door 25 Joodse Nederlanders, de VPRO op andere gedachten te brengen. „We vragen media goed na te denken over de vraag: wie geven we een podium? De VPRO plaatst Jahjah als opiniemaker op hetzelfde niveau als premier Rutte [die later Zomergast is]”, zegt woordvoerder Dennis Pekel. „Een gast als deze leidt tot polarisatie in de maatschappij.”

Donderdag deed Federatief Joods Nederland (FJN) aangifte tegen Jahjah en de VPRO, wegens „het verspreiden van haat en het ondersteunen van terrorisme”. De stichting wil dat de uitzending wordt verhinderd.

Dat zal niet gebeuren. „Het strafrecht kan niet preventief worden ingezet”, zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie in Amsterdam. „We gaan de uitzending bekijken.”

FJN-voorzitter Herman Loonstein stelt dat hij niet om preventief ingrijpen heeft verzocht. „Het voorbereiden of vergemakkelijken van een terroristisch misdrijf is al strafbaar. De wet is al overtreden. Ook is er sprake van uitlokking, door het podium te verschaffen.”

Karen de Bok, hoofdredacteur van de VPRO, over de aangifte: „De VPRO heeft geen strafbaar feit gepleegd. Ik zie geen reden om de uitzending op te schorten.”

De keuze van Zomergasten voor Jahjah, en diens opinieartikel in NRC, leidden deze week tot verontwaardiging op opiniepagina’s van dagbladen. Onder meer cineast Hans Fels (NRC), columnist Elma Drayer (de Volkskrant) en programmamaker Frits Barend (op de Joodse website Jonet) hadden kritiek. De laatste voelt de keuze voor Jahjah „als ouderwets Joodje Pesten”. Barend vreest de gevolgen van de uitzending. „Ik voel me voor het eerst niet meer echt veilig in Nederland, met dank aan de VPRO.”

Jahjah is omstreden omdat hij zich in felle uitspraken tegen de staat Isräel keert, en een sympathisant is van Libanese politieke partij Hezbollah. Zijn tegenstanders verdenken hem van antisemitisme. Jahjah (1971) werd geboren in Libanon en kreeg in 1990 asiel in België. Hij raakte bekend toen hij in 2000 de Arabisch-Europese Liga (AEL) oprichtte, die opkomt voor Belgische moslims. In 2007 plaatste hij op de AEL-site cartoons die de Shoah ontkennen, als reactie op de Deense cartoonrellen. Sinds vorig jaar leidt hij de anti-racistische Movement X. Onlangs kwamen de schrijvers van uitgeverij De Bezige Bij in opstand omdat Jahjah daar een boek gaat publiceren.

Waarom zit een omstreden man als Jahjah in Zomergasten? De Bok van de VPRO: „Je kunt wel altijd mensen uit eigen kring blijven uitnodigen, maar je moet ook kijken naar het gedachtegoed van anderen. Jahjah doet verwerpelijke uitspraken, maar hij is niet de enige die er zo over denkt. We willen doorgronden hoe die uitspraken ontstaan, en hoe ze in Jahjahs persoonlijke geschiedenis passen.”

De Bok zegt begrip te hebben voor het protest: „De Joodse minderheid heeft het moeilijk. Ze kunnen niet met een keppel op over straat, hun gebouwen worden zwaar bewaakt. Dus ik snap de gevoeligheid wel.”