Turkse verraders worden begraven naast de beesten

Coupplegers

Turken buitelen over elkaar heen om coupplegers te veroordelen. Ze worden in Istanbul begraven naast de zwerfhondenopvang.

Een stukje land aan de rand van Istanbul. Op het bord staat: ‘Begraafplaats van de verraders’. Foto Özge Sebzeci
Istanbul

Luitenant Mehmet Karabekir (34) is zonder gebed in de grond gestopt in een uithoek van de zwerfhondenopvang aan de rand van Istanbul. Zijn lichaam is niet ritueel gewassen, zoals wel gebruikelijk bij een islamitische begrafenis. Zijn twee kinderen waren er niet bij. De nabestaanden kwamen zijn lichaam niet uit het mortuarium halen. Ze zeggen niets meer met hem te maken te willen hebben.

Want Mehmet Karabekir speelde een rol in mislukte coup van 15 juli. Hij loste het schot dat Muhtar Mete Sertbas in de wijk Acibadem het leven kostte. Ook zou hij in een WhatsApp-groep een bevel tot schieten en doorvechten hebben gegeven.

Het lukte de gemeente pas tien dagen na de coup om een plek te vinden om hem te begraven. In de deelgemeente Pendik is duizend vierkante meter schuin aflopende grond gevonden op de bouwplaats waar de zwerfhondenopvang flink wordt uitgebreid. Er komt een kennel voor tweeduizend dieren bij.

Bij de ingang in de lage stenen muur staat een bord: ‘Begraafplaats van de verraders’. Tot nu toe ligt Karabekir er alleen. Naast zijn naamloze graf liggen nog twee ongebruikte gaten.

Turken buitelen over elkaar heen om de militairen die de leiding hadden tijdens de staatsgreep in zo hard mogelijke bewoordingen te veroordelen. „Naast de beesten is nog een belediging voor de beesten”, zegt Ugur Akgöz, een kortgeschoren meubelmaker die met zijn moeder bij de bushalte in het nabijgelegen Tuzla staat. Een blonde vrouw die op de bus wacht en haar naam niet wil geven, suggereert een begrafenis buiten het land, want ‘de aarde van Turkije’ wil deze mensen niet meer.

Een enkeling heeft twijfels. Eren Albayrak, een student van 20 in Tuzla zegt aarzelend dat hij „verraders natuurlijk ook niet goedkeurt”, maar dat hij als mens wel vindt dat de daders een echt graf moeten krijgen.

Tijdelijk monument

Twee weken na de couppoging van 15 juli liggen de meeste lichamen van slachtoffers en daders vermoedelijk onder de grond. Slachtoffers worden overal publiekelijk geëerd. Hun namen en foto’s komen voorbij op de tv-schermen in het openbaar vervoer. Op het Taksimplein in Istanbul staat een tijdelijk monument voor ze. De brug over de Bosporus waar burgers tanks tegenhielden, heet voortaan de ‘Brug van de martelaren van 15 juli’.

Families van daders proberen zo min mogelijk op te vallen. In het huidige klimaat in Turkije, waarin op schuldigen wordt gejaagd, willen ze voorkomen dat de indruk ontstaat dat ze ook betrokken waren. Gezien worden als sympathisant van de Gülenbeweging, die verantwoordelijk wordt gehouden door de regering, kan verregaande consequenties hebben, zoals sociaal isolement of verlies van banen.

De politie verspreidt een sms’je om tegen chantage te waarschuwen: „Geloof mensen niet die zich telefonisch voordoen als politie, aanklager of militair en geld of goud van je eisen en zeggen dat je naam op de lijst van coupplegers voorkomt”.

Een familie in de Turkse stad Ordu zag zich genoodzaakt hun zoon in hun eigen tuin tussen de hazelnootbomen te begraven. Op de gemeentelijke begraafplaats werd hij geweigerd. Kadir Topbas, de burgemeester van Istanbul, haalde dat voorbeeld aan in felle speeches in de dagen na de coup. Het bord ‘Begraafplaats voor de verraders’ was zijn idee. „Dan kunnen voorbijgangers ze vervloeken.” Inmiddels is hij na een gesprek met Mehmet Görmez, het hoofd van het directoraat voor religieuze zaken Diyanet, een fractie milder.

De hoge raad van Diyanet, directoraat voor Godsdienstzaken, heeft erover vergaderd en vindt het bord te pijnlijk voor nabestaanden. De burgemeester laat het weer verwijderen.