Clinton bereikt het hoofd, niet het hart

Hillary Clinton kon de Democraten niet echt verleiden. Dat leek ze ook niet te willen. De eerste vrouwelijke presidentskandidaat wil vooral Republikeinen overtuigen niet op Trump te stemmen.

Hillary Clinton en running mate Tim Kaine op de vierde en laatste nacht van de Democratische Conventie. AFP PHOTO / SAUL LOEB

De week waarin de Democratische Partij geschiedenis schreef door de eerste vrouwelijke presidentskandidaat van een grote partij in de VS te nomineren, werd niet afgesloten met een avond van euforie in Philadelphia. Bij de Democraten hing, toen de duizenden ballonnen waren neergedaald, een gevoel van verlies in de lucht.

Hillary Clinton accepteerde vannacht de Democratische nominatie. Het belang van dit moment werd gevoeld in het Wells Fargo Center, waar ook vrouwen zaten die de invoering van het vrouwenkiesrecht nog hebben meegemaakt. Clinton zei: „Ik ben blij, ook voor de oma’s, de kleine meisjes, maar ook voor jongens en mannen. Want als er geen plafonds meer zijn, is alles mogelijk, voor iedereen.”

De speech. Tekst gaat verder onder video.

Toch voelde het voor veel Democraten in de zaal vooral als een afscheid. Van het tijdperk-Obama in de eerste plaats, astronomisch populair in eigen kring. Maar het was ook een afscheid van de bezieling, die Obama bracht.

Bill Clinton zei eens: „Republicans want to fall in line, Democrats want to fall in love.” Republikeinen kiezen voor eenheid, Democraten willen verleid worden. Het wilde daarom nooit écht fonkelen in de arena. Hillary Clinton weigerde te verleiden, ze wilde overtuigen. Dat werd geaccepteerd, maar echt in het hart gesloten is ze niet.

Bekend en omstreden

Voor de zoveelste keer moest Hillary Clinton zich aan het Amerikaanse publiek voorstellen. Clintons probleem is dat ze al decennia bekend, en omstreden, is. Ze vatte haar lange carrière van First Lady, senator en minister samen als een strijd voor gewone Amerikanen. De tegenslag die ze ondervond, maakte haar juist sterker, zei ze.

Maar het ontbrak Clinton aan een echt thema. Waaróm wil ze zo graag vechten? Wat drijft haar? Ze heeft er nooit echt een antwoord op gegeven, deze keer evenmin. Het gebrek aan bezieling werd gecompenseerd met uitgebreide beleidsplannen. Ze wilde vooral laten zien dat ze competent is – een no-nonsense leider die het politieke midden omarmt.

Hillary Clinton kwam met een waslijst aan ideeën: betaalbaar hoger onderwijs, een betere infrastructuur, vuurwapenbezit onder criminelen aanpakken, systematisch racisme bespreekbaar maken, doorgaan met de luchtoorlog tegen Islamitische Staat.

Opvallend was dat zij, evenals de andere sprekers deze week, geen woord van kritiek had voor Republikeinen. De strategie was duidelijk om de partij los te weken van Donald Trump. In Clintons introductiefilmpje werd oud-president George W. Bush geprezen. Clinton noemde John McCain, beledigd door Trump, „een ware held en patriot die ons respect verdient”.

Trump als dwaas

Trump was het echte onderwerp van de hele Democratische Conventie. Hij werd afgeschilderd als een dwaas, instabiel en te incompetent om een land te leiden, „iemand die zich al door een tweet uit de tent laat lokken”. Clinton citeerde Jackie Kennedy, met veel applaus, die over haar man zei: „Hij maakte zich zorgen dat er een oorlog zou beginnen. Niet door grote mannen met zelfbeheersing, maar door kleine mannen, die zich laten leiden door angst en trots.”

Vandaar dat Clinton en haar partij zo hun best deden het politieke midden op te zoeken. De boodschap was dat Clinton de enige serieuze optie is voor het presidentschap. Republikeinen moeten daarom over hun Hillary-afkeer worden afgeholpen. Het doel van deze conventie was dan ook niet om de Democraten in de zaal te bereiken, maar de knarsetandende Republikeinen thuis, die niet op Trump willen stemmen.

Op deze laatste dag van de conventie begon het zelfs te lijken op Republikeintje spelen. Er was groots vlaggenvertoon, generaal John Allen beloofde „het kwaad in de wereld te bestrijden”, een islamitische vader van een gesneuvelde militair zwaaide met de Grondwet. Saamhorigheid door gewapend conflict is een vast Republikeins thema.

Progressief gezicht

Hillary Clinton lijkt zich prettig te voelen in de nieuwe rol die ze zichzelf heeft toebedeeld. De afgelopen maanden toonde ze vooral haar progressieve gezicht, om de bedreiging van Bernie Sanders tegen te gaan. De koerswijziging naar het midden staat haar toe minder hoogdravend te spreken, en meer haar pragmatische kant te laten zien.

Clinton zei dat het presidentschap van de Verenigde Staten een lastig vak is, en dat het succes afhangt van de steun die ze zal krijgen. Deze nederige opstelling is mede ingegeven door haar impopulariteit. Meer dan tweederde van de Amerikanen wantrouwt haar, bijna driekwart van de zwevende kiezers.

Het zijn historisch lage cijfers voor een presidentskandidaat, maar Donald Trump doet het nog slechter. Het e-mailschandaal en FBI-onderzoek daarnaar hebben haar deze weken ook geen goed gedaan. Landelijke peilingen laten zien dat Trump voorloopt, al kan dat na deze conventie weer snel omslaan.

In stijl en toon breekt Hillary Clinton met Barack Obama. Ze is de Al Gore na Bill Clinton, en moet zich bewust zijn van de risico’s. Maar ze wil van haar zwakte haar kracht maken, en de Amerikaanse kiezer met het hoofd overtuigen, niet met het hart.