Vader is erudiet en pervers

Het heeft 25 jaar geduurd, maar inmiddels betwist niemand in Frankrijk meer dat Christine Angot (1959) Literatuur schrijft met een hoofdletter L. Sinds haar debuut in 1990 was er bijna geen boek van haar dat niet leidde tot een rel, polemiek of proces. Vanaf haar eerste titel was duidelijk dat deze schrijfster niets verzon, niets vermomde en niets verhulde. Haar exen, haar vrienden, haar dochter – allemaal kwamen ze vroeg of laat met naam en toenaam in haar werk voor. En niet altijd tot hun genoegen.

De roman waarmee Angot (1959) een groot publiek bereikte was L’inceste (1999), een boek over haar passie voor een vrouw, waarin ze alle mogelijke seksuele taboes doorbrak. De kern van haar werk, de wond waaruit haar schrijverschap voortkwam, draait om incest: haar vader, met wie ze niet onder één dak woonde, heeft haar vanaf haar tienertijd misbruikt. Steeds onderzoekt ze het thema en kiest ze een nieuwe invalshoek.

In het ontroerende Een onmogelijke liefde (in Frankrijk bekroond met de Prix Décembre 2015) vertelt ze hoe haar ouders elkaar ontmoet hebben: haar vader, afkomstig uit een welgesteld, intellectueel milieu waar men zich beter acht dan de rest van de wereld, werd verliefd op een mooi, meegaand joods meisje.

Een kind wilde hij wel bij haar maken, maar trouwen, nee – dat kon alleen met iemand van zijn eigen stand. Tegen zijn vermeende superioriteit, tegen de macht van zijn geld, tegen zijn eruditie en kennis was haar moeder, een eenvoudige secretaresse met gebrek aan zelfvertrouwen, niet opgewassen.

Voor het eerst kiest Angot in een roman het perspectief van haar moeder: waarom hield ze van deze man, hoe kon ze niet in de gaten hebben dat hij haar dochter misbruikte? Vooral analyseert ze haarfijn hoe de relatie tussen moeder en dochter evolueerde van innige twee-eenheid naar onbegrip en misverstand.

Subtiel, met ervaren meesterhand, tilt Angot uiteindelijk haar persoonlijke relaas op naar een hoger niveau, naar een algemene thematiek van uitsluiting en afwijzing. Het maakt Een onmogelijke liefde tot een scherpe sociale roman over ongelijkheid, buiten sluiten en machtsmisbruik. Dankzij dit boek verzoenden Franse lezers zich massaal met de lang verguisde en omstreden Angot. Terecht. Dit is Literatuur.