‘Peepshows’ schenken in ruil voor belastingvoordeel

Optisch wonder

Virtual reality was een heel ander concept in de tijd dat er nog geen computers waren. Slim gebruik van optica en illusie was de sleutel.

Victoria & Albert Museum, London. Foto: Dennis Crompton

Het Victoria & Albert (V&A) museum in Londen heeft een wel heel bijzondere schenking gekregen. Het gaat om ‘s werelds grootste en meest uitgebreide collectie papieren tunnelboeken, zogenaamde ‘peepshows’.

Opklapbaar theaterdecor
Dit zijn geen donkere kamertjes van waaruit wellustige mannen naar dansende vrouwen kijken. De peepshow bestaat uit een harmonicavormige doos met kijkgat waarbinnen een kleine scéne is opgebouwd. Een soort opklapbaar theaterdecor, met uit papier gesneden of geknipte figuren en zinsbedrog van diepte.

Midden achttiende eeuw dook de peepshow op in Duitsland en Oostenrijk. Een vorm van straatentertainment, waarbij men tegen een kleine bijdrage door het kijkgaatje mocht piepen. Het ‘waaide’ over naar het Verenigd Koninkrijk, waar het al snel aan populariteit won. Het maken van dit soort optisch betoverende schouwspelen bleek een goedkoop en aangenaam tijdverdrijf voor zowel kinderen als volwassenen. Vaak gemaakt om belangrijke gebeurtenissen te vieren -zoals de bouw van de Thames tunnel- en zeer geliefd als souvenir.


De schenking bestaat uit meer dan 360 werken, afkomstig uit twaalf verschillende landen. Sommige zijn meer dan twee meter lang, andere hebben de grootte van een luciferdoosje. Samen bestrijken ze bijna 300 jaar geschiedenis, van de kroning van Victoria (1837) tot Napoleons fatale veldtocht naar Moskou (1812).

Reis door tijd en ruimte
„Naar binnen gluren is als in een andere wereld stappen, als een reis door tijd en ruimte”, zegt Catherine Yvard van het V&A in The Guardian.

Dit is de eerste schenking onder de zogenaamde Cultural Gifts Scheme, een filantropisch initiatief dat bestaat sinds 2013 waarbij particulieren die schenken aan Britse openbare collecties belastingvoordeel krijgen. Het stelsel is in het leven geroepen om culturele objecten in Brits bezit te houden.

De collectie is eerdaags op afspraak te bezichtigen.