Overdrijf de ellende niet

Gruwelijk nieuws mijden? Let op het goede. gelooft niet dat journalisten morbide geboren worden.

Nieuwsmijders was voor mij een nieuw woord (Nieuwsmijders: weg met die foute wereld, NRC 26/7). Het was me echter meteen duidelijk wat het inhield en waarom anderen net als ik schoon genoeg hebben van het mediageweld.

Het gaat mij niet om het feit dat er ellende is in de wereld, dat is van alle tijden, maar om de indruk die gewekt wordt dat we voortdurend bedreigd worden en om de overtuiging dat die ellende wordt uitgebuit door de media. We worden dagelijks geconfronteerd met dood en verderf terwijl er aantoonbaar minder geweld, criminaliteit en ziekte is in de wereld.

Dat is iets om goed over na te denken en zorgvuldig te onderzoeken. En het siert NRC dat er afgelopen dinsdag een artikel over verscheen. Maar de rol van de krant zelf kwam daarin nauwelijks aan bod. Het roept tenslotte allerlei vragen op.

Is het zo dat de meeste mensen meer geboeid zijn door slecht nieuws? En zo ja, komt dit dan door de werking van ons brein dat sterker reageert op gevaar dan op andere zaken? En zo nee, waarom doen de media dan wat ze doen? En wat is de invloed op het welzijn in de samenleving en is het misschien zo dat de media medeplichtig zijn aan terreur omdat alles wat aandacht krijgt, groeit? Of besteden de media helemaal niet onevenredig veel aandacht aan moord, doodslag, ziekte en andere ellende?

Het woord terrorisme is de afgelopen tien jaar wellicht een van de meest gebruikte woorden in de media. Bij een schietpartij in de VS, waar vrijwel dagelijks schietpartijen zijn, wordt eerst de vraag gesteld of het om terrorisme gaat. Alsof dat belangrijk is.

Belangrijker lijkt me de vraag waarom we het afgelopen jaar alleen iets over Canada vernamen toen daar een schietpartij was. Of kort geleden over Taiwan toen er een busongeluk was en afgelopen dinsdag over een ‘bloedbad’ in Japan. Wat beweegt een redactie om te kiezen voor dat soort berichten? Waarom is dat nieuws en de inzet van Bhutan op het Bruto Nationaal Geluk niet?

Terug naar eigen land. Afgelopen jaar waren de ongeregeldheden over de opvang van vluchtelingen een belangrijk onderwerp. Dat het op enkele plaatsen misging, was veel in het nieuws. Maar op de meeste plaatsen ging het goed en werden die medemensen met open armen ontvangen.

Van een redactie kreeg ik onlangs deze reactie: „Helaas zijn nieuwsgebeurtenissen vaak niet positief, maar dit zijn wel de gebeurtenissen die Nederland of de wereld bezighouden. En waarvan wij vanuit het oogpunt om iedereen zo goed mogelijk te informeren verslag doen.” Ja, en die gebeurtenissen houden ons bezig omdat we ze dagelijks voorgeschoteld krijgen.

Het gaat zelfs zo ver dat de media nog maar recent meer begonnen te schrijven en uitzenden over duurzame ontwikkeling en klimaatverandering. Niet dat de verandering van ons klimaat de goede kant uitgaat, maar het gaat tenminste ergens over. Natuurlijk is het ellendig voor de betrokkenen als er een ramp gebeurt, maar waarom zouden we hen en de samenleving dagen of zelfs wekenlang opzadelen met eindeloze reportages en nabeschouwingen?

We leven in een van de welvarendste landen van de wereld en behoren tot hooguit vijf procent van de wereldbevolking die zo hoog scoort op welzijn, maar we praten elkaar de put in. We lopen de kans om ook in ons land over vijftien jaar depressies en gerelateerde gezondheidsklachten op nummer één te hebben, zoals de WHO verwacht.

Ik weiger te geloven dat journalisten morbide geboren worden en ben ervan overtuigd dat ze een betere wereld voor onze (klein-)kinderen net zo belangrijk vinden als ik.

Pieter Parmentier, NRC-lezer te Diepenveen, is communicatieadviseur en activist voor duurzaamheid.