Italiaanse banken zijn grootste zorg bij Europese stresstest

Europese banken

Vrijdagavond moet blijken of ook de Italiaanse bank Monte dei Paschi di Siena op tijd haar zaken op orde heeft weten te krijgen.

Foto GIUSEPPE CACACE / AFP

Om tien uur vanavond worden de resultaten gepubliceerd van een gezondheidscheck van 51 grote Europese banken. De meeste maken zich geen grote zorgen, maar de Italiaanse bank Monte dei Paschi di Siena is begonnen aan een race tegen de klok om de verwachte forse onvoldoende te compenseren en grote onrust op de financiëlele markten maandag te voorkomen.

Ook de twee grootste Duitse banken, Deutsche Bank en Commerzbank, zijn niet gerust op de uitslag van deze stresstest door de European Banking Authority (EBA), net zo min als de Spaanse Banco Popular en de Italiaanse Banco Popolare. Deutsche Bank moest eerder deze week een forse winstdaling bekendmaken.

Monte dei Paschi di Siena (MPS), de oudste bank ter wereld en in grootte de derde van Italië, wordt door de meeste analisten gezien als de bank met de grootste problemen. De bank worstelt met 47 miljard euro aan slechte leningen (non-performing loans) en staat, zeker sinds het referendum over de Brexit, zwaar onder druk op de beurs.

De Europese Centrale Bank heeft vorige maand laten weten dat het bedrag aan slechte leningen met zeker 10 miljard euro omlaag zou moeten. Italiaanse kranten verwachten dat de stresstest duidelijk zal maken dat MPS een onmiddellijke kapitaalinjectie van ongeveer 5 miljard euro nodig heeft.

Onder regie van Pier Carlo Padoan, de Italiaanse minister van Economie en Financiën, is de afgelopen dagen gewerkt aan een noodplan voor MPS waarvoor geen directe overheidssteun nodig is – dat zou in strijd zijn met de strengere regels daarvoor die sinds januari van dit jaar gelden.

Noodfonds

Een groep banken en pensioenfondsen zou een lening geven en MPS zou een deel van zijn slechte leningen overdoen aan Atlante, het dit voorjaar ingestelde noodfonds voor Italiaanse banken, gefinancierd door de financiële sector zelf. Maar dat heeft daarvoor ook weer extra kapitaal nodig.

Padoan hoopt dat deze plannen vandaag aan het einde van de dag zijn uitgewerkt en goedgekeurd door de Europese Centrale Bank. Dat zou speculatie maandag tegen de MPS moeten voorkomen.

Stresstests van Europese banken zijn ingesteld na de financiële crisis van 2008, in een poging het vertrouwen in de financiële sector te herstellen. Bij eerdere stresstests is onder andere gekeken naar de verhouding tussen eigen kapitaal en uitstaande leningen. Bij de stresstest van dit jaar is het effect onderzocht van een drie jaar durende financiële en economische schok, waarbij ook zaken als boetes en compensatie zijn meegenomen. De uitkomst zal niet meteen een ‘geslaagd’ of ‘gezakt’ zijn, maar een gedetailleerd beeld geven van de sterke en zwakke punten van een bank.

Binnen Europa zijn de banken in Spanje, Italië, Oostenrijk en Portugal het slechtst gekapitaliseerd. Met name Italië en Portugal lijden onder slechte leningen, een probleem dat is vergroot door de recessie in Italië van 2011-2014 en de matige economische groei in Portugal.

In Italië speelt daarbij voor veel banken een rol dat kredieten zijn verstrekt op basis van politieke en maatschappelijke overwegingen, zonder een solide financiële basis. Padoan heeft wijzigingen doorgevoerd die de ruimte voor dit soort vriendjespolitiek hebben beperkt.

Andrea Enria, de Italiaanse voorzitter van de in Londen gevestigde EBA, zei donderdag in de krant La Repubblica dat de banksector in Italië zwak blijft vergeleken met andere Europese landen. Het percentage slechte leningen is 16,6 procent, vergeleken met een Europees gemiddelde van 5,7 procent. De return on equity, een maat voor de winstgevendheid, is 5,8 procent in Europa en 3,3 procent in Italië.

Daarbij heeft MPS een specifiek probleem: Antonveneta. Deze bank was na een ingewikkelde overnamestrijd in handen gekomen van ABN Amro. Die heeft haar snel weer doorverkocht aan de Spaanse bank Santander, en die wist Antonveneta in 2007 te slijten aan MPS voor 9 miljard euro. Dat was volgens een ruwe schatting 3 miljard euro te veel.