‘Gewone’ winkeliers moeten niet ook cafébaas willen zijn

Drank- en Horecawet Een wijntje voor de klant bij de bloemist of de kapper – het leek zo’n leuke impuls voor de middenstand. Mag niet, zegt de rechter.

Foto Istock

Het serveren van alcohol door bijvoorbeeld kappers, boekhandelaren en supermarkten is onwettig. De gemeente Nieuwegein mag dit niet toestaan. Dat heeft de voorzieningenrechter in Utrecht donderdagmiddag bepaald in een zaak die was aangespannen door de Koninklijke SlijtersUnie (KSU). Een pilot in 36 gemeenten waarbij zonder vergunning alcohol schenken of verkopen wordt gedoogd, komt hiermee op losse schroeven te staan.

Dertien ‘gewone’ Nieuwegeinse ondernemers bieden sinds dit voorjaar alcohol aan. Dat doen zij op uitnodiging van de gemeente, die hiermee de bedoeling heeft om het winkelen aantrekkelijker te maken en de groeiende leegstand in winkelstraten tegen te gaan. Het experiment zou lopen tot april volgend jaar.

Maar dat gedogen van vergunningloos alcohol aanbieden mag niet, zegt de rechter. „Met de proef nodigt de gemeente de winkeliers uit om de wet te overtreden.”

De slijters spanden de zaak aan omdat de pilot leidt tot „oneerlijke concurrentie”. Het schenken en verkopen van alcohol is gebonden aan wettelijke regels.

In hun verzet tegen de proef weten de slijters het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan hun zijde. Staatssecretaris Martin van Rijn (VWS, PvdA) gebood de gemeenten eind januari om de pilot „niet in de huidige vorm van start te laten gaan.”

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), coördinator van de pilot, zette toch door. Volgens VNG-voorzitter Jan van Zanen is er „geen sprake van onwettigheid”, zo liet hij Van Rijn begin februari dit jaar weten.

Een poging van de slijters om de VNG via de rechter een halt toe te roepen, mislukte twee weken geleden: de 36 individueel deelnemende gemeenten zijn verantwoordelijk voor de handhaving van de Drank- en Horecawet, en dus ook voor deze proef, oordeelde de rechter toen.

Maar nu de rechterlijke macht zich inhoudelijk over de pilot heeft gebogen, worden de deelnemende gemeenten duidelijk berispt. De pilot druist vooral in tegen de bepaling dat ‘gewone’ winkeliers geen alcohol mogen verkopen. De rechter: „Daarbij spelen volksgezondheids-, openbare-orde- en zedelijkheidsargumenten.”

Een woordvoerder van Nieuwegein laat weten zich te beraden „op volgende stappen”, maar het lijkt erop dat de pilot in de huidige vorm zal worden afgeblazen. Hoger beroep is uitgesloten bij een voorlopige voorziening in het bestuursrecht. Bovendien is van bijzondere omstandigheden – die het verzaken van de handhavingsplicht zouden rechtvaardigen – volgens de rechter geen sprake.

De uitspraak ondermijnt ook de pilots in de andere 35 gemeenten, waar opgeteld liefst 454 ondernemers bij betrokken zijn. De slijters hebben in een eerder stadium als belanghebbenden reeds 25 pilotgemeenten opgeroepen de wet te handhaven. Met deze uitspraak in de hand staan de slijters sterk. „Handhaven zij de wet niet”, zegt KSU-voorzitter Ron Andes, „dan dagen we ze voor de rechter. Stuk voor stuk”.