Europees Hof: voorwaarden aan opvang mag

Opvang onder voorwaarde van meewerken aan terugkeer mag, oordeelt EHRM in gunstige uitspraak voor kabinet.

Terugkeercentrum Ter Apel. Foto ANP / Vincent Jannink

De Nederlandse overheid mag voorwaarden aan de opvang van vreemdelingen verbinden. Die uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) is donderdag bekend geworden.

Het Hof, gezeteld in Straatsburg, is de hoogste rechter waar het gaat om schendingen van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens. In de uitspraak staat dat de eis om mee te werken aan terugkeer naar het land van herkomst voor opvang van vreemdelingen zonder geldige verblijfspapieren, geen schending van artikel 3 oplevert. Dat artikel houdt het verbod op een onmenselijke of vernederende behandeling in.

Vorig jaar kwamen regeringspartijen VVD en PvdA tot een heftig bevochten compromis om voorwaarden aan de opvang van ongedocumenteerden te verbinden. Als iemand toezegt mee te werken aan terugkeer, kan diegene ‘bed, bad en brood’ krijgen, bedachten ze. Dat was nadat het Europees Comité voor Sociale Rechten, een instelling die ook toeziet op naleving van de mensenrechten in Europa, had bepaald dat iedereen in Nederland recht heeft op minimale voorzieningen, onvoorwaardelijk en ongeacht zijn verblijfsstatus.

Lees ook: Ze zitten klem in de opvang, ze zijn ziek en papierloos, een reportage vanuit het terugkeercentrum in Ter Apel.

Staat bleef niet ‘inactief of onverschillig’

Advocaat Pim Fischer stapte naar het Europees Hof, omdat het verbinden van voorwaarden aan opvang volgens hem wel een schending van het recht op een waardig bestaan is. Het ging om een Ethiopiër die in 2014 een paar maanden in de ‘vluchtgarage’ woonde, het geïmproviseerde onderkomen van afgewezen asielzoekers in Amsterdam-Zuidoost.

Volgens het EHRM is de Nederlandse staat „niet tekort geschoten” door „inactief of onverschillig te blijven” na de uitspraak van het Europese Comité en is dus geen sprake van een schending. Fischer had deze voor hem negatief uitgevallen uitspraak niet verwacht:

„Het hof heeft de staat tijd gegund om iets van een regeling op te tuigen. De juridische weg is hierdoor afgesloten.”

Verantwoordelijk staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) zou de vorig jaar gemaakte afspraken van VVD en PvdA verder uitwerken met de gemeenten in een bestuursakkoord. Dat is nog steeds niet gebeurd, al kunnen mensen zonder verblijfspapieren nu in praktijk in zo’n dertig gemeenten terecht voor bed, bad en brood.