‘Brexit zorgt voor méér klassenstrijd in het Verenigd Koninkrijk’

Door ‘cultureel snobisme’ begrijpt de hoogopgeleide middenklasse de Brexit-stem van de working class niet, zegt hoogleraar Mike Savage van de London School of Economics.

Het Falinge Estate in Rochdale, een van de armste plaatsen in Engeland. Foto Christopher Furlong/Getty

De Brexit-stem legde diepe breuklijnen in de Britse samenleving bloot. En in plaats van minder onenigheid tussen de klassen zorgt het juist voor meer strijd, meent Mike Savage. De hoogleraar sociologie aan de London School of Economics waarschuwt al jaren dat de grote verschillen in inkomen en tussen regio’s en klassen de sociale cohesie bedreigen.

Wat hij nu signaleert, is „zeer zorgelijk”. „De middle class verzet zich tegen de uitslag; dat leidt tot méér verdeeldheid. Doen politieke partijen er iets aan die breuklijnen te dichten? Nee, Labour is er niet toe in staat en de Liberaal-Democraten zijn verzwakt.” De Conservatieven zijn vooral bezig te bedenken wat de Brexit betekent.

Het Verenigd Koninkrijk heeft volgens hem de grootste ongelijkheid in Europa. Die wordt onderstreept door de grote verschillen in economische en culturele rijkdom tussen Londen en het achterland. „Dat gaat terug naar de jaren tachtig, toen de belangrijkste industriële sectoren verdwenen – mijnbouw, scheepsbouw. Gemeenschappen stortten in. Tegelijkertijd werd de City gedereguleerd en werd Londen een financieel centrum voor de hele wereld. Daar komt bij dat de working class vroeger trots was op de eigen autonomie. Nu voelt men zich gemarginaliseerd en niet vertegenwoordigd. Politiek niet, maar ook niet cultureel.”

Hij doelt op de vele televisieprogramma’s die van de working class „een object” maken. „Vroeger was er sprake van noblesse oblige, men voelde een verantwoordelijkheid voor de hele samenleving. Nu zorgt men eerst voor de eigen belangen.”

Is er een oplossing?

„Economische gelijkheid. En op een gekke manier kan Brexit daarbij helpen: als de huizenprijzen in Londen inderdaad dalen, worden de rijken minder rijk.” Zorgelijker is dat de kosmopolitische, hoogopgeleide middle class „niet begrijpt” waar de Brexit-stem vandaan kwam, zegt hij. „Men sprak met deskundigen, mensen zoals zij zelf. Dat is een vorm van cultureel snobisme. Als mensen om je heen denken zoals jij, ga je ervan uit dat iedereen zo denkt. En omdat zij niemand kennen die deze ideeën aanvecht, ontstaat er zelfvoldaanheid.” Hij stelt dat lezers van de links-liberale The Guardian „eens wat vaker” de sociaal-conservatieve tabloid Daily Mail zouden moeten lezen.

Waarom maakte in Schotland die verdeling tussen working class en middle class kennelijk niet uit?

„De Schotse nationalisten hebben een tegenstelling gecreëerd tussen Schotland en Engeland. Zij benadrukten: ‘Wij zijn anders dan zij in het zuiden.’ Dat klonk aantrekkelijk voor de working class.” De echte oplossing is volgens hem om minder bevoorrechten „zelfvertrouwen” te geven. Niet per se door onderwijs: „Ons onderwijssysteem zuigt degenen met talent naar boven, maar laat de rest achtergesteld achter. Geef worstelende gemeenschappen de middelen om iets te doen aan de slechte staat van huizen of werkgelegenheid te creëren.”