Bill Clinton is een grandioze spreker, maar ook een probleem voor Hillary

Conventie Ex-president Bill Clinton sprak gisteren tijdens de Democratische Conventie. Het campagneteam van Hillary Clinton probeert hem zoveel mogelijk uit beeld te houden.

"In de lente van 1971 ontmoette ik een meisje," begon ex-president Bill Clinton zijn speech. Foto Mark Kauzlarich/Reuters

Vier jaar geleden redde Bill Clinton de inspiratieloze herverkiezingscampagne van Barack Obama. Clinton pakte de Democratische Conventie in Charlotte in met een betoog waarin hij Obama beter uitlegde dan Obama zelf kon. Hij kreeg een knuffel van de president, en een bijnaam: Explainer in Chief.

Dinsdagavond, in het Wells Fargo Center in Philadelphia, heeft Bill Clinton (69) een nog lastiger taak. Hij moet zijn vrouw Hillary, een paar uur eerder formeel gekozen tot de Democratische presidentskandidaat, verkopen aan de Amerikaanse kiezer.

De grootste onrust op de conventie zelf is na de eerste dag wel gaan liggen. Maar Hillary Clinton blijft daarbuiten controversieel en weinig geliefd: maar 37 procent van de Amerikanen denkt positief over haar. Ze wordt door veel kiezers gezien als onbetrouwbaar en onsympathiek. Bovendien: ze loopt al decennia mee. De meeste mensen hebben al jaren geleden hun beeld bepaald.

Bill Clinton vaart op zulke momenten als spreker op zijn intuïtie. Hij vertelt, zwaaiend met zijn wijsvinger, anekdotes over zijn vrouw. „In de lente van 1971 ontmoette ik een meisje”, begint hij. Gevolgd door onschuldige verhalen over haar studententijd, hun eerste jaren samen, hun jaren in Arkansas. Hoe ze kibbelden nadat hij met Chelsea zes Police Academy-films achter elkaar had gekeken.

Lees ook: Waarom Bill Clinton de geschiedenis in zal gaan als een van de beste sprekers van z’n tijd? Overtuigexpert Lars Duursma analyseert zijn speech op de Democratische Conventie in Philadelphia in vijf fragmenten.

In zijn toespraak van drie kwartier – hij spreekt nooit kort – probeert Bill Clinton zijn vrouw als ‘change maker’ te verkopen. „Deze vrouw neemt geen genoegen met de status quo. Geloof me nou maar.”

Gedelegeerde Edgar Phillips, een oudere man uit de Virgin Islands, kijkt glunderend naar zijn oude vriend op het podium. Hij kent Bill Clinton al dertig jaar persoonlijk. „Zijn geheim is niet dat hij goed speecht. Het zijn geen retorische hoogstandjes zoals Barack Obama kan. Bills talent is dat hij kan overtuigen. Als hij met je praat, wíl je hem gewoon geloven.”

Hoe goed als spreker hij ook is, Bill Clinton is ook een probleem voor de Clinton-campagne. ‘Big Dog’, zoals zijn bijnaam luidt, is het niet gewend een rol in de schaduw te spelen.

Bill Clinton wordt, mocht zijn vrouw president worden, geen rustige First Husband, First Dude, of hoe hij straks ook maar mag heten. Het moet in zijn leven groots en meeslepend, hij heeft aandacht nodig, en hij geniet van het politieke spel. En, gevaarlijker nog: hij wil zijn presidentschap verdedigen tegen, zoals hij eens zei, „de geschiedvervalsers”.

De afgelopen maanden waren optredens van Bill Clinton op campagne niet altijd een succes. In april werd hij bijvoorbeeld tijdens een toespraak onderbroken door Black Lives Matter-activisten.

De activisten herinnerden Clinton eraan dat een misdaadwet uit de jaren negentig ervoor gezorgd heeft dat veel meer jonge zwarte mannen in de gevangenis terecht zijn gekomen. Clinton zag het als een aanval op zijn jaren als president (1993-2001), en reageerde woedend. De toespraak veranderde in een verhit debat tussen Clinton en de activisten.

Hoe grandioos hij ook spreekt, het campagneteam van Hillary Clinton probeert Bill zoveel mogelijk uit beeld te houden. „Het wordt saai voor me”, zei hij laatst zelf. „Ik ben helemaal nutteloos. Gelukkig ben ik opa.”

Liever geen referendum over de jaren 90

Er zit nog een tactische reden achter. De campagne van Hillary Clinton moet draaien om optimisme en vooruitgang. Met Bill Clinton in beeld worden de verkiezingen al snel een referendum over de jaren negentig. Veel Democraten willen niet graag meer aan die tijd herinnerd worden. En dan gaat het niet alleen om de Lewinsky-affaire, maar vooral om de totaal andere kijk op de wereld.

Bill Clintons regering omarmde vrijhandel en de vrije markt, en stond economisch ver aan de rechterkant van de Democratische Partij van vandaag. De paradox van Bill Clinton is dat hij als persoon populair is gebleven, terwijl zijn ideeën van toen uit de mode zijn.

Hillary Clinton doet juist haar best een progressiever profiel te krijgen. Zo ontkende haar team deze week fel het gerucht dat ze als president het vrijhandelsakkoord TPP (Trans-Pacific Partnership, een vrijhandelverdrag tussen landen in het Pacifisch gebied) zou tekenen. TPP ligt niet alleen slecht bij haar achterban, maar ook bij veel zwevende kiezers. Een terugkeer naar de economische inzichten van de jaren negentig is het laatste dat haar campagne kan gebruiken.

Bill Clinton zal de komende maanden veel thuis zitten, in Chappaqua, New York. Maar deze dinsdag in Philadelphia mag Big Dog even van de lijn, en laat hij meteen zijn grote waarde zien voor de stroperige campagne van zijn vrouw. Van zijn vrouw is een stripfiguur gemaakt, zegt hij, verwijzend naar het terugkerende Crooked Hillary-thema van Donald Trump. „Maar stripfiguren zijn tweedimensionaal. Zij is echt.”