Rups met slangenlooks

Foto Andreas Kay

Het bovenstaande plaatje is geen slang. Het is nieuw beeld van een rups in de Amazone, een kinderportret van Hemeroplanes triptolemus. Meestal zit die met zijn geelgroene bovenlijf goed verstopt op plantenstengels. Krijgt hij toch bezoek van rupsenliefhebbers, dan toont hij zijn andere gezicht. Hij gooit zijn kopgedeelte naar achteren en blaast dat op via kleine luchtinlaten in zijn flanken. Dan verschijnt de kop van een gifslang in perfecte vorm.

Op het voorhoofd kun je nog net de platgelegde poten van de rups zien. De nep-ogen hebben een glanseffect zoals de Hollandse meesteres dat meegaven met een paar kloddertjes witte verf. De gefingeerde schubben daaronder geven aan hoe goed rupsen etende vogels hun ogen gebruiken. Na geslaagd werk maakt de rups de kop weer leeg. De ogen vallen slaperig dicht. Een mooi effect dat je bij een echte slang nooit eens ziet, bij gebrek aan oogleden.

Er is wel gezegd dat God een rare voorliefde voor kevers heeft, maar aan rupsen heeft Hij ook blij zitten knutselen. Er is een rups die bij gevaar schel fluit – door als een accordeon lucht door openingen in zijn flanken te persen, net als zo’n accordeon wat vals en afschrikwekkend. Er is een rups die er niet tegen kan als mensen tegen hem schreeuwen. Hij blaast zich dan afschrikwekkend groot op met feestelijke roltoeters. En er is een rups die zijn best doet eruit te zien als een vogelspin, compleet met harige poten. Allemaal suggereren ze gevaar dat er niet is.

Natuurlijk doen rupsen ook het omgekeerde. Dan laten ze juist heel graag zichzelf zien, opdat ze zullen worden vermeden wegens brandharen of giftigheid. Met felgekleurd, stekelig opstaand haar, of met het lijf in idiote kleuren gehuld. Daarvan kwam er een de voorbije maanden vaak in beeld. Die draagt zijn wat dunne lange haren naar één kant gekamd. Soms verlopen die van wit naar oranje, en is de nabootsing helemaal treffend: de ‘Trump rups’ zoals hij in de media is gedoopt wegens overeenkomsten in kapsel met de presidentskandidaat voor Republikeinse Partij. Maar er zijn ook rupsen met een opvallend uiterlijk dat verdedigende daadkracht suggereert terwijl ze best meevallen. Het is haast nooit wat je ziet.

Meestal zijn de verwachtingen bij de ontpopping van deze spectaculaire rupsen hooggespannen. Dit worden schitterende vlinders. De violen sterven snel weg. Haast altijd komt er iets saais te voorschijn. Een vlindertje dat ondergaat in de grauwe massa, of een motje dat als enige ambitie heeft weg te vallen tegen boomschors. De mini-slang is er zo een. Er komt een mot uit waaraan je zo voorbij zou lopen. De Trump rups, Megalopyge opercularis, ontpopt zich als een erg aaibare mot met zachte vacht.