Dit zijn de beste politieke foto’s van het jaar

Fotoprijs Hun werk aan het Binnenhof wordt steeds moeilijker. Dat zeggen de fotografen die genomineerd zijn voor de Prinsjesfotoprijs.

Een van de genomineerde foto's. Bart Maat

Allemaal kijken ze uit naar de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2017. Want het afgelopen politieke jaar was voor hen niet best, daar zijn de fotografen van het Binnenhof het hartgrondig over eens. Het ontbrak aan écht spannende momenten en verhitte overlegjes in achterkamers.

Deze woensdag maakt de organisatie van de Prinsjesfotoprijs de vijf genomineerden bekend voor de politieke foto van het afgelopen parlementaire jaar. Ze konden kiezen uit zestig foto’s van negen fotografen.

Dit zijn de vijf genomineerde foto’s

2707HGVprinsjesprijs2

Bart Maat: „Zo’n foto als deze hadden we wel zes keer kunnen schieten, het afgelopen jaar. Al helemaal met Ard van der Steur die steeds excuses moest maken in de Kamer. Vaak gaan Tweede Kamerleden vóór een debat even bij de voorzitter staan, om de regels met elkaar af te spreken. Dan weet ik precies waar ik moet staan om de Kamerleden en de minister in vak K samen op één foto te krijgen. Het is een mooie foto, maar hij had op elk ander moment gemaakt kunnen zijn. Anderen hebben dit soort foto’s ook.
„Het was een vrij saai jaar, de verkiezing van een nieuwe voorzitter was eigenlijk het belangrijkste moment. De leukste foto’s maak je toch buiten de plenaire zaal. Natuurlijk schiet ik liever foto’s van overleggen in achterkamertjes. Maar ja, als die er niet zijn, dan zijn ze er niet.”

2707HGVprinsjesprijs

Dirk Hol: „Vorig jaar was het politiek gezien veel spannender en leuker, dit jaar heb ik echt moeten zoeken naar goede foto’s om in te sturen. Deze foto was aan het begin van een debat over het ‘bonnetje’ van Cees H. Ze hoorden een geluid op de publieke tribune, er viel daar een glas om ofzoiets. Ze schrikken en op hun gezichten ontstaat precies de spanning die ik zocht. Van dit moment waren trouwens meer goede foto’s, die waren alleen met iets meer afstand genomen. Dat die foto niet tijdens een echt spannend moment in het debat is, dat maakt voor de kranten eigenlijk niet meer uit. Als de foto de emotie van de hoofdrolspelers maar goed vangt, zo simpel is het. „Ik kan inmiddels het gedrag van de belangrijkste politici in Den Haag wel voorspellen, heb het verloop van grote debatten al zo vaak meegemaakt. Van Mark Rutte weet ik precies wanneer hij een geintje of kwinkslag gaat maken. Als hij in een debat een tijd serieus is geweest, kan ik al de juiste hoek kiezen om het grapje dat eraan komt te fotograferen.”

2707HGVprinsjesprijs3

Martijn Beekman: „Zo raar, ik ‘doe’ al twintig jaar Prinsjesdag en ik maak nooit een goede foto, het is nooit eens verrassend. Deze keer baalde ik ook al. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem had het koffertje niet bij zich toen hij naar de Tweede Kamer liep. En er wandelden zoveel mensen met hem mee, die voorlichters enzo. Maar toen kwamen ineens deze kinderen uit Staphorst langs. Het lijkt bijna gespeeld, al was het dat volgens mij niet.
„Het was verder echt zo’n slecht jaar. Voor politieke fotografen blijft er maar zo weinig over, volgens mij voeren politici al hun overleg via WhatsApp tegenwoordig. Vroeger was het veel makkelijker om het politieke handwerk in beeld te brengen. Het onbewaakte ogenblik bestaat bijna niet meer. Een paar jaar geleden dacht ik dat ik er eentje had. Het was in campagnetijd rond de gemeenteraadsverkiezingen en Alexander Pechtold van D66 en zijn rivaal Geert Wilders kwamen elkaar buiten in Den Haag op straat tegen met flyeren. Pas anderhalf jaar later hoorde ik dat dat moment toch in scène was gezet. Zo zonde, alles is stukgeregisseerd.”
2707HGVprinsjesprijs4

Marcel van den Bergh: „Geert Wilders was op pad in Almere. Ik ging in opdracht van de Volkskrant en ze kozen een andere foto bij de reportage in de krant. Een discussiefoto, die laat zien dat Wilders een gesprekje met wat mensen heeft en die paste bij het verhaal. Maar ik zag thuis deze foto en was hier meteen heel blij mee. Dít is het beeld dat echt over Wilders gaat, zag ik. Hoe hij volledig is afgeschermd. Zo’n sessie verloopt best rommelig, met veel duw- en trekwerk en Wilders die dan vanuit dat groepje beveiligers af en toe een hand uitsteekt met een flyer erin.
„Politici zijn zich zo volledig bewust van media. Het is ontzettend moeilijk om ze op een puur moment vast te prikken, een onbewaakt ogenblijk waar jouw aanwezigheid er niet toe doet. Ze geven zich zelden bloot. Daarom doe ik niet alleen maar politieke fotografie, ik ben allrounder en ga graag veel het land in. Al dat dringen met zijn allen voor hetzelfde beeld daar in Den Haag, dat is niet mijn ding.”

Kamerleden in debat met kandidaten Kamervoorzitterschap

Bart Maat: „Op deze foto ben ik echt trots, ik hoopte dat de jury deze zou kiezen. Het was de dag van de verkiezing van een nieuwe voorzitter, in januari. Op zulke belangrijke dagen regelt persbureau ANP vaak dat ze twee fotografen hebben. We waren in totaal met een man of tien en iedereen stond zo’n beetje achter de voorzitter. Ik was als enige aan de andere kant van de zaal gaan staan. Het was een gokje, maar iets meer risico nemen kan als je met zijn tweeën bent. Dus toen PvdA’er Khadija Arib inderdaad gekozen werd in de vierde ronde, stond ik aan de goede kant en had ik als enige dit moment. De rest keek Diederik Samsom op de rug. Het was echt een emotioneel moment voor ze en dat straalt deze foto ook uit. Ik merkte het ook aan andere Kamerleden, ze waren ontroerd.”

Opvallend, vinden de genomineerden zelf, dat drie van de vijf foto’s in de plenaire zaal van de Tweede Kamer zijn genomen. Het laat volgens hen zien dat het geen opwindend jaar was. Want de echte spanning speelt zich juist vaak daarbuiten af.

Om over die plenaire zaal zelf maar niet te spreken. Die is vreselijk, vindt Martijn Beekman, die al jaren in de Tweede Kamer fotografeert. „Als die verbouwing van het Binnenhof doorgaat, moeten ze die zaal grondig aanpassen. Het licht is er slecht en de oppositie zit veel te ver van de regering af. In die zaal kun je niks.”

Beekman is somber over de toekomst van de politieke fotografie. Het ligt zeker niet aan de personen vóór de lens, zegt hij: „Ard van der Steur, Jeroen Dijsselbloem, Eric Wiebes, allemaal geweldig fotogenieke types.” Alleen de politiek is „dichtgevoorlichterd”, zoals hij het noemt. Steeds meer fotografie gebeurt op afspraak met de politieke partijen. Denk aan foto’s vlak voor een spannend debat, waarbij een fractievoorzitter op zijn kamer op de foto gaat. Of een beeld van premier Rutte die nog wat stukken doorneemt in het Torentje, voor het debat over de Miljoenennota.

Juryvoorzitter Bert Verhoeff ziet het probleem ook. De foto’s waren op zich van mooie kwaliteit, vond hij, maar het klopt volgens hem dat politieke fotografen steeds minder op zoek gaan naar de achterkamertjes. „Kranten willen aan dat soort dingen steeds minder uitgeven. In de jaren tachtig en negentig bleef je als fotograaf gerust een hele dag en nacht rondhangen bij een spannend Kamerdebat. Nu doen fotografen er andere klussen bij om hun geld te verdienen, dus het moet in een paar uur gebeurd zijn.”

Op naar de verkiezingen dus, als het aan de vier genomineerde fotografen ligt. Campagnes vinden ze leuk. Dan lopen ze weer eens kans een lijsttrekker in een spontane situatie te vangen. Politici die stroopwafels uitdelen of kiezers die iets onverwachts met hen uithalen. Alleen ook in campagnetijd geldt dat fotografen zich moeten onderscheiden met originele eigen ideeën om hun foto’s de krant te laten halen. Zoals in september 2012, toen Martijn Beekman als enige bij PvdA-leider Diederik Samsom ’s avonds op de hotelkamer mocht om de uitslag af te wachten.

Bart Maat mag aan persbureau ANP, waar hij vaak voor fotografeert, nog doorgeven welke partij hij bij voorkeur volgt in de campagne. Hij is er nog niet uit, gaat het liefst naar een grote winnaar of verliezer. „Het is nog zo onvoorspelbaar. En eerst hebben we de strijd om het lijsttrekkersschap van de PvdA nog. Ik heb er echt zin in, eindelijk weg uit die plenaire zaal.”

De winnaar van de Prinsjesfotoprijs 2016 wordt op 16 september bekend. De prijs wordt dan uitgereikt in de Eerste Kamer.