President Kiir zet vicepresident af, oorlog dreigt

Zuid-Soedan

Het bestand in Zuid-Soedan staat op springen. Militaire interventie is nodig, zegt minister Nyaba in interview.

Met het ontslag van de Zuid-Soedanese vicepresident Riëk Machar maandagavond door zijn rivaal president Salva Kiir ligt een nieuwe ronde van geweld in het verschiet. Machar royeerde vorige week zijn partijlid Taban Deng. Die is nu door Kiir tot vicepresident benoemd.

„Machars ontslag betekent een oorlogsverklaring”, reageert de Zuid-Soedanese minister van Hoger Onderwijs Peter Adwok Nyaba in een gesprek met deze krant.

De militaire en politieke situatie verslechtert nadat eerder deze maand een bestand in de hoofdstad Juba was afgekondigd tussen de troepen van Kiir en Machar. Machar ontvluchtte Juba zuidwaarts, waar hij wordt achtervolgd door soldaten van de president.

Nu Machar is verdreven, concentreert de regering zich op zijn achtergebleven partijleden in Juba. Machar werd afgelopen zaterdag door dissidenten in zijn eigen partij afgezet. Ministers werden opgesloten in een kamer van het Crown Hotel in Juba en het mes op de keel gezet. Eerder was de minister van Energie door soldaten van president Kiir afgeranseld.

„‘Als je wilt blijven leven, sluit je dan bij ons aan’. Zo werden we gewaarschuwd om ons voor de afzetting van onze leider Riëk Machar uit te spreken”, zegt minister Nyaba.

Volgens hem is de afzetting van Machar een complot, bedacht in het kamp van Kiir. „Hierdoor wordt de chaos nog groter. Dit gaat tot nog meer oorlog leiden”, waarschuwt hij. „De vredesdeal waarvoor Machar in april naar Juba was gekomen, is nu dood. Taban Deng heeft geen troepen en die van Machar zullen zich niet bij zijn ontslag neerleggen”.

Zuid-Soedan hangt nu een buitenlandse interventie boven het hoofd. „Het is de enige manier om verder bloedvergieten te voorkomen”, zegt minister Nyaba. President Kiir is faliekant tegen zo’n militaire interventie, waartoe vorige week de topconferentie van de Afrikaanse Unie besloot.„Zuid Soedan heeft geen nationaal leger meer, maar talrijke tribale milities”, legt minister Nyaba uit. Het Witte leger, een grote troepenmacht van ongeregelde Nuer-strijders, bereidt zich voor naar Juba te marcheren om het voor hun stamgenoot Machar op te nemen.

„Ze hebben de zegening van hun profeten gekregen om tegen Kiir te gaan vechten, maar eerst moeten ze nog planten want het is nu regenseizoen”, vertelt minister Nyaba. Bij eerdere gevechten met het Witte leger vielen tienduizenden slachtoffers.

Een door de Afrikaanse Unie gevormde interventiemacht moet door de Veiligheidsraad worden goedgekeurd en zou bestaan uit soldaten uit Ethiopië, Kenia en Rwanda. De troepen zouden gaan opereren onder een mandaat om actief vrede af te dwingen – in tegenstelling tot de huidige VN-vredesmacht van 12.000 man. Die blauwhelmen mogen alleen ingrijpen wanneer burgers in gevaar komen. De VN-troepen kwamen eerder deze maand tijdens de gevechten zelf onder vuur van Kiirs soldaten en ze grepen niet in om burgers te bescherming te bieden.