Instagramfoto’s vereeuwigd in blad van papier

Tijdschrift

Het kwartaalblad Documentum archiveert en onderzoekt de foto’s van vluchtige online media als Instagram.

Instagramfoto van Jacinda Russell uit de tweede editie van Documentum met als thema: ‘Pictures and Words’.

Is een foto aan de muur in een museum of afgedrukt in een fotoboek belangrijker dan een beeld op Instagram? Ook professionele fotografen plaatsen ontelbaar veel foto’s online.

De kwestie hield ook de Amerikaanse fotograaf Stephen Shore bezig. Samen met uitgever William Boling begon hij dit jaar het tijdschrift Documentum, een kwartaalblad geheel wijd aan online fotografie.

Doel van het tijdschrift is om „de culturele eendagsvliegen van onze tijd te archiveren en onderzoeken”. Een opvallend project, aangezien online fotografie, dat juist niet als doel heeft om in print te verschijnen, nu dus weer een plek krijgt op ‘de ouderwetse manier’. „Een foto gedrukt op papier heeft meer eeuwigheidswaarde”, zegt Boling, die in Amsterdam is om het tweede nummer van Documentum bij PhotoQ bookshop te presenteren. „Noem me ouderwets maar ik denk dat mensen nog altijd graag een krant in handen hebben en het fijn vinden dat een selectie wordt gemaakt uit al die miljoenen foto’s op Instagram.”

Dit jaar is het blad, gedrukt op krantenpapier, geheel gewijd aan Instagram, daarna volgen andere onderwerpen. Het eerste nummer – dat met een oplage van duizend exemplaren in maart verscheen – had als titel Vol 1: The Instagram Series. Het doel was om te laten zien welke kunstenaars inmiddels veelvuldig gebruik maken van Instagram en hun werk kunnen uitdragen als een kunstvorm op zich. Dat leverde een aardige, maar weinig coherente collectie beelden op van kunstenaars als Chris Rodes en Phillip March Jones en van beginnelingen zoals de Indiase schrijfster Buku Sarkar, die een Instagram-reportage maakte van de grootste moslimwijk in Calcutta.

Mensen kijken graag naar een foto op papier.
En ze willen een selectie uit het enorme online aanbod.

Het tweede nummer, met als thema Pictures & Words, is sinds vorige week uit en laat zien hoe tekst en beeld elkaar kunnen aanvullen. Boling verwijst in het blad naar Let Us Now Praise Famous Men (1941), het fotoboek van de Amerikaanse fotograaf Walker Evans en schrijver James Agee over katoenplukkers tijdens de Grote Depressie. Documentum probeert een soortgelijke eenheid van tekst en beeld opnieuw tot stand te brengen.

Ook al is het resultaat zeker niet te vergelijken met de klassieker van Evans en Agee, en is ook hier weer het aanbod erg breed, toch zitten er geslaagde werken tussen zoals de woord-beeldcollage van Adam Bell of de op Saul Leiter geïnspireerde beelden die de Pakistaanse journaliste Naveen Naqvi maakte van Vancouver en Karachi.

Ook de Amerikaanse schrijver en fotograaf Teju Cole creëert een nieuwe wereld met een simpele foto van een stoel aan een tafel en een korte, literaire tekst over een familie in een appartement in Lissabon. Die combinatie werkt: met weinig wekt hij direct een gevoel op van melancholie.

De volgende editie van Documentum, gepland voor oktober, gaat over ‘Crosscut’: „het hoge en het lage, het gewone en het banale”. Dat is een breed thema. Maar dat we inmiddels weer de mogelijkheid hebben om in rust te kunnen kijken naar het werk van al die ‘eendagsvliegen’, is in ieder geval winst.

Documentum (€ 24) online te koop bij Photoqbookshop.nl en bij het Nederlands Fotomuseum. Op Instagram: instagram.com/documentum.tv