Het complexe (en strategisch belangrijke) Turkije is alleen maar ingewikkelder geworden

nrcvindt

Het was in Turkije een militaire poging tot overname van de staat. En vooralsnog is dat uitgemond in een staatsgreep door diezelfde bedreigde staat. Het direct na de mislukte couppoging in gang gezette zuiveringsproces in Turkije is nog in volle gang. Met behulp van de afgekondigde noodtoestand zijn tienduizenden vermeende tegenstanders van de staat gearresteerd dan wel geschorst. Daarbij gaat het vooral om militairen, rechters, hoogleraren en journalisten. Ook personeel van bedrijven zoals Turkish Airlines of Turk Telekom, deels eigendom van de staat, ontkomt niet aan deze cynische grote schoonmaak. Naar Turken die op sociale media hebben beweerd dat de couppoging is geënsceneerd door president Erdogan zelf, zal een onderzoek door de openbaar aanklager worden ingesteld.

En zo gaat de lijst dagelijks verder. Duidelijk is dat van het opsporen van alleen de coupplegers allang geen sprake meer is. Turkije is bezig met een zeer ingrijpende en diepgaande zuivering tot in alle uithoeken van de maatschappij.

Het paradoxale voor de buitenwereld is de brede politieke steun die president Erdogan ook buiten zijn eigen partij, de AKP, weet te genereren. Afgelopen zondag vond in Istanbul op het Taksimplein een massale demonstratie van de oppositie plaats. De dag erna werden de leiders van de twee belangrijkste oppositiepartijen door president Erdogan in diens paleis in Ankara ontvangen. Dat was nog nooit gebeurd.

Deze politieke toenadering – waarvan de Koerdische partij overigens was uitgesloten – is één van de weinige lichtpuntjes in wat nu gaande is in Turkije.

Temeer daar vanuit de oppositie kritiek wordt geleverd op de manier waarop president Erdogan momenteel te werk gaat. In hun veroordeling van de couppoging waarbij minstens 240 mensen omkwamen, zijn de partijen eensgezind. Maar, stelt de oppositie, de staat mag niet geregeerd worden op basis van angst en wraak, en pleit voor het respecteren van de regels van de rechtsstaat. Een oproep die zeer op zijn plaats is met berichten over martelingen en mensen die onder erbarmelijke omstandigheden worden vastgehouden in stallen en sportcomplexen.

Afgaande op de geluiden van de Turkse regering is een operatie bezig die een definitief einde moet maken aan de ‘parallelle structuur’ die de beweging van de in de Verenigde Staten in ballingschap levende Turkse geestelijke Fethullah Gülen in Turkije heeft opgebouwd. Deze vroegere bondgenoot van Erdogan, toen het ging om het breken van de macht van het leger, is nu zijn grootste tegenstander. Hij zou achter de mislukte coup zitten. Of dit waar is, zal Erdogan met bewijzen moeten staven. Het is aan de Amerikanen, aan wie een verzoek om uitlevering van Gülen is gedaan, dit bewijsmateriaal op zijn waarde te schatten.

Ruim een week na de couppoging is nog heel veel onduidelijk. Het complexe, maar strategisch ook zo belangrijke Turkije is er alleen maar ingewikkelder op geworden. Nu is het grootste gevaar dat het land in een isolement komt te verkeren. De opdracht voor het Westen is om dit te voorkomen.