Gaan de lonen dan nu omhoog ?

Loonkosten

De gemiddelde stijging van de loonkosten was in de afgelopen twintig jaar niet zo gering als vorig jaar.

Luchthavenmedewerkers op Schiphol in actie voor meer loon. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Als het geen vakantietijd zou zijn, zou het nieuws vermoedelijk voor meer merkbare blijdschap hebben gezorgd bij werkgeversorganisatie VNO-NCW. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) presenteerde namelijk maandag de jaarlijkse cijfers over de loonkostenontwikkeling en die pakken voor werkgevers uitstekend uit.

Vorig jaar stegen de loonkosten – gemeten naar het bedrag dat werkgevers per gewerkt uur kwijt zijn aan hun personeel – met 0,6 procent. Het is de laagste stijging sinds 1996. De afgelopen twintig jaar was de gemiddelde stijging 2,6 procent, meer dan vier keer zo groot.

De stijging was vorig jaar het grootst in de bedrijfstak informatie en communicatie: 2,9 procent. Dit is ook de enige bedrijfstak waarin de werkgeverspremies voor pensioenen stegen. In alle overige sectoren zijn deze premies vorig jaar gedaald.

De cijfers zijn munitie voor het uitdijende kamp dat pleit voor hogere lonen. President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank pleitte er dit voorjaar voor om loonmatiging los te laten. Hij spoorde werkgevers aan de lonen harder te laten stijgen dan de inflatie.

Hogere nettolonen zouden volgens Knot goed zijn om de economie aan te jagen. En werkgevers zouden dat extra geld best kunnen missen, omdat hun winsten voldoende zijn gestegen. Knot kreeg bijval van onder anderen hoogleraar Coen Teulings (oud-directeur van het Centraal Planbureau).

Vakbonden pleitten maandag meteen voor loonsverhogingen en legden daarbij de link met de eerdere pleidooien van Knot en anderen. „Door hun werknemers niks te gunnen, ondergraven de werkgevers de koopkracht en daarmee het economisch herstel”, zei FNV-vicevoorzitter Ruud Kuin op de FNV-website.

En CNV-voorzitter Maurice Limmen schrijft op de eigen site: „Ook hier blijkt weer uit dat het niet zo gek is dat werknemers een keer zeggen: jongens, mogen we zo langzamerhand eens wat meer van de poet?”

Zowel FNV als CNV benadrukt in haar reactie dat de beperkte stijging het gevolg is van negatieve ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, zoals illegaal uitzendwerk, concurrentie van zzp’ers die onverzekerd werken en de inzet van flexkrachten.

Ook het CBS signaleert dat verandering in de samenstelling van het personeelsbestand de gemiddelde loonkostenstijging beïnvloedt. Volgens het statistiekbureau bleef de loonkostenstijging vorig jaar vooral beperkt doordat werkgevers minder kwijt waren aan pensioenpremies. En dat was dan weer het gevolg van nieuwe wetgeving waardoor pensioenvoorzieningen zijn versoberd.

Zo is per 2015 het maximale opbouwpercentage voor pensioenen verlaagd van 2,25 procent naar 1,87 procent van het inkomen. Ook bouwen werknemers sinds januari vorig jaar geen pensioen meer op boven jaarlonen van 100.000 euro.