Australische jeugdgevangenis ’te vergelijken met Abu Ghraib’

Australië

Beelden uit Australische gevangenis tonen hoe bewakers lachend minderjarigen mishandelen

Foto AFP/ABC News

Een jongetje in shorts gooit in een gevangenis met de weinige meubels die er staan. De lachende bewakers buiten zeggen: „Laten we de fucker vermorzelen.” Acht minuten lang wordt er traangas de ruimte ingespoten. Dan worden zijn armen op de rug gebonden en wordt hij met de brandslang bespoten.

Een ander fragment, maandag vertoond op de Australische tv-zender ABC: een dertienjarige, die door drie volwassen bewakers wordt uitgekleed, als een beest aan handen en voeten wordt vastgebonden, en door de gang van de Don Dale-gevangenis nabij Darwin wordt gegooid. De bewakers weten dat ze door camera’s worden opgenomen. Het lijkt hen niet te kunnen deren.

Camerabeelden van het traangas-incident. Tekst gaat onder de video verder.

De beelden doen denken aan Abu Ghraib, waar in 2003 Amerikaanse militairen vastlegden hoe ze Iraakse gevangenen vernederden. Dat gebeurde in een oorlog, en in de verhitte sfeer na de aanslagen van 11 september 2001, toen in de VS openlijk werd gediscussieerd of mishandeling kon worden toegestaan om bekentenissen af te dwingen van vermeende terroristen.

Dat vergoelijkt zeker niet het gedrag van de Amerikanen, maar in de Don Dale-gevangenis gaat het om eigen burgers, om minderjarigen, en vermoedelijk ook om Aboriginals, de oorspronkelijke bewoners van Australië. In de Northern Territory, de deelstaat waarvan Darwin de hoofdstad is, is 98 procent van de minderjarige gevangenen Aboriginal.

Vergelijkingen met Abu Ghraib „zijn zeker niet te extreem”, zei Gillian Triggs, voorzitter van de Australische mensenrechtencommissie, dinsdag dan ook tegen journalisten. Ze noemde de mishandelingen een voorbeeld van „een trend” van de buitengewoon verregaande omstandigheden waaronder minderjarigen steeds vaker in Australië worden vastgezet.

24 uur in cel zonder licht

In de Don Dale-gevangenis worden tieners in de isolatievleugel bijna 24 uur in een kleine cel zonder licht, zonder stromend water en zonder toegang tot bijvoorbeeld onderwijs vastgezet. De zes in de video, die er ruim twee weken vastzaten, werden volgens het ABC-programma Four Corners „bij toeval” ontdekt toen een groep advocaten in de zomer van 2014 door de gevangenis werd rondgeleid.

De Australische premier Malcolm Turnbull kondigde dinsdag onmiddellijk een onderzoek aan. De hoogste jurist van de Northern Territory heeft zijn functie van commissaris voor het gevangeniswezen neergelegd.

De misstanden in de Don Dale-gevangenis waren echter al langere tijd bekend – al was er geen beeld. Vorig jaar zomer besprak het regioparlement van de Northern Territory bijvoorbeeld het gebruik van traangas in de jeugdgevangenis, naar aanleiding van een rapport dat een speciale kinderombudsman schreef.

Dat rapport werd toen „oppervlakkig” en „eenzijdig” genoemd door de commissaris voor het detentiewezen. Hij zei dat de jongeren wapens hadden gemaakt van glas, en er sprake was van rellen. De kinderombudsman zei echter dat twee van de zes zaten te kaarten, en één tiener ontsnapte uit zijn isoleercel omdat de deur openstond. Uit de beelden blijkt nu dat hij gelijk had: dat is de jongen die als eerste met traangas wordt besproeid.

De gevangenis zei in reactie op de tv-uitzending dat „de gebeurtenissen twee jaar geleden plaatsvonden, en onderwerp zijn geweest van meerdere onafhankelijke onderzoeken”. In reactie daarop „is een reeks aanbevelingen ingevoerd”.

In alle deelstaten beschuldigingen

Amnesty International zegt echter dat het „niet om geïsoleerde incidenten” gaat, en niet alleen om deze jeugdgevangenis. „De mishandeling van kinderen in jeugddetentie is ook buiten de Northern Territory een kwestie. Amnesty weet van ernstige beschuldigingen over de behandeling van kinderen in alle deelstaten”, zei Julian Cleary van de mensenrechtenorganisatie op haar website.

Ook over het extreem hoge percentage minderjarige Aboriginals dat vastzit, is al vaak aan de bel getrokken. In december nog waarschuwde de commissaris voor Aboriginal en Torres Strait-eilanders, Mick Gooda, dat het detentieniveau „epidemische hoogtes” aannam. Discriminatie van Aboriginals is een eeuwenoud probleem, waaraan ook de wettelijke erkenning in 2013 dat zij de oorspronkelijke bewoners van Australië zijn, geen eind maakte.

In een brief bedankt een van de tieners, de nu 18-jarige Dylan Voller, degenen „die de waarheid onthulden”. Hij biedt tegelijk zijn excuses aan „voor mijn daden”. Voller is zeker geen lieverdje. Hij zat vast voor autodiefstal en diefstal, en zit nu in een gevangenis voor volwassenen wegens mishandeling. „Ik kan niet wachten vrij te komen, en het goed te maken”, schrijft hij in een brief die zijn advocaat op Twitter plaatste.

De beelden van Voller zijn misschien nog het schokkendst. Hij wordt, nadat hij dreigde zichzelf iets aan te doen, vastgebonden in een stoel, krijgt handboeien om de enkels en polsen, en een kap over zijn hoofd zodat hij de bewakers niet kan bespugen. „Relax maar een beetje”, zegt de bewaker. Ze laten Voller twee uur lang zitten. Hij was toen zeventien.

Beelden van Dylan Voller die wordt vastgebonden in een stoel met een kap over zijn hoofd.