Toch geen collectieve sanctie IOC

Olympische Spelen

De strengste strafmaatregel – totale uitsluiting van Rusland van deelname aan de Spelen – nam het IOC toch niet. Wel mogen Russische sporters pas naar Rio als ze aan strenge nieuwe voorwaarden voldoen.

Rusland verwacht met 300 sporters te verschijnen op de Olympische Spelen. Dit weekend reisde de olympische vlam met groot spektakel door São Paulo. foto Paulo whitaker/reuters

Er moet een zucht van verlichting door Rusland zijn gegaan toen zondag bleek dat het Internationaal Olympisch Comité (IOC) Rusland geen volledige uitsluiting van de Olympische Spelen in Rio de Janeiro aandoet. En dat ondanks het feit dat uit diverse onderzoeken bleek dat hoge Russische autoriteiten zelf grootschalige dopingfraude hadden georganiseerd.

De eer van de natie is gered en Russische sporters mogen meedoen, zij het onder strikte voorwaarden. Het besluit over welke sporters wel of niet naar Rio mogen, laat het IOC over aan de internationale sportfederaties. En daarvoor moet elke Russische sporter nieuwe dopingcontroles ondergaan.

De druk van het wereldantidopingagentschap WADA ten spijt heeft het IOC niet de meest verstrekkende maatregel genomen. Dat kon ook moeilijk, legde voorzitter Thomas Bach, na een drie uur durende teleconferentie van het hoofdbestuur uit.

‘Individuele gerechtigheid’

Het IOC heeft in juridische zin de plicht een balans te vinden tussen „collectieve verantwoordelijkheid en individuele gerechtigheid”. Met andere woorden: een schone sporter mag niet de dupe worden van fraudepraktijken waar hij of zij part noch deel aan heeft.

Het IOC-besluit betekent geen automatische toelating van alle driehonderd Russische sporters die al voor ‘Rio’ waren geselecteerd. De Russische atleten vallen daar sowieso niet onder: zij werden eerder al door internationale atletiekfederatie IAAF uitgesloten.

Bovendien hebben de Russische sportbonden de plicht zich te houden aan door het IOC speciaal opgestelde criteria. Het belangrijkste is dat wie op doping betrapt is hoe dan ook niet wordt toegelaten. Onder die maatregel valt, opvallend genoeg, ook de atlete Joelia Stepanova, die met haar man Vitali Stepanov de dopingfraude in de Russische atletiek onthulde. Wereldatletiekbond IAAF gaf haar toestemming als neutrale atleet op de Spelen uit te komen. Het IOC zegt die status niet te kennen en wenst voor haar als voormalig dopinggebruiker geen uitzondering te maken. Zo wordt bij een compromis alsnog de klokkenluider geslachtofferd.

Dat is bijzonder gezien een uitspraak van het sporttribunaal CAS in aanloop naar de Olympische Spelen van Londen in 2012. Het IOC werd toen verboden sporters van de Spelen uit te sluiten vanwege een eerder, verouderd dopingvergrijp. De Amerikaanse sprinter Justin Gatlin kon dankzij die uitspraak een bronzen medaille winnen. In de zienswijze van het IOC vallen Russische sporters schijnbaar niet onder die jurisprudentie.

Russische sporters zonder dopingverleden moeten nog voor de Spelen, die op 5 augustus beginnen, nieuwe dopingtesten ondergaan. Bovendien moeten zij aantonen dat ze het laatste halfjaar ten minste één keer buiten Rusland op doping zijn gecontroleerd. Daarbovenop wordt iedere Russische sporter die volgens een sportfederatie naar de Spelen mag, nog eens door het CAS getoetst. Ondanks die strenge voorwaarden verwacht Rusland met driehonderd sporters in Rio te verschijnen.

Rusland te vriend houden

Het IOC zegt op formele gronden tot dit besluit te zijn gekomen, maar probeert hiermee tegelijk Rusland te vriend te houden. Het grote en machtige sportland wordt geleid door een president die zich als het moet persoonlijk met sportzaken bemoeit. Bovendien is Vladimir Poetin bereid veel geld in de sport te steken: voor de Winterspelen van 2014 in Sotsji trok de Russische overheid een slordige 40 miljard euro uit. Een dergelijk land stoot het IOC niet graag voor het hoofd.

In dat licht past ook dat de Rus Aleksandr Zjoekov op speciaal verzoek van IOC-voorzitter Bach zondag deelnam aan de teleconferentie. Hij is weliswaar IOC-lid, maar behoort niet tot het hoofdbestuur. Zjoekov werd uitgenodigd in zijn hoedanigheid als voorzitter van het Russische olympisch comité. Hij geldt als een vertrouweling van Poetin.

Zjoekov kreeg uitgebreid de gelegenheid de Russische belangen te verdedigen. Onmiddellijk nadat hij zijn verhaal had gedaan, verliet Zjoekov de teleconferentie, meldde het IOC. Indien het IOC zou besluiten de bevoegdheid van toelating tot de Spelen aan de sportfederaties over te laten, garandeerde Zjoekov het IOC een volledige herstructurering van het Russische antidopingsysteem.