‘Meer Europese dan Afrikaanse slaven wekt vals beeld’

In ‘Meer Europese slaven in Noord-Afrika dan zwarte slaven in de VS’ (19/7) werd de bewering van de Amerikaanse schrijver Thomas Sowell gecheckt dat er in Noord-Afrika meer Europese slaven waren dan zwarte slaven in Noord-Amerika. Het eindoordeel van het artikel ‘waar’, is onjuist.

Tussen 1500 en 1900 kwamen er inderdaad ongeveer 389.000 tot slaaf gemaakte Afrikanen aan in Noord-Amerika. Dat aantal is echter niet gelijk aan het aantal zwarte slaven dat leefde in de VS. De Trans-Atlantic Slave Trade Database geeft zelf aan dat de site niet de cijfers toont van Afrikaanse slaven die vanuit de Cariben zijn doorverkocht aan Noord-Amerika. Ook staan de kinderen die in Noord-Amerika in slavernij geboren werden er niet in. Belangrijk, omdat de database aangeeft dat juist in Noord-Amerika de zwarte slavenbevolking vanaf een relatief vroeg stadium op ‘natuurlijke’ wijze sterk toenam.

Concreet gesteld: alleen al in 1860, vlak voor de burgeroorlog die leidde tot de afschaffing van de slavernij in de VS, werden zo’n 4 miljoen slaven geteld. Vergeleken met de genoemde 1,25 miljoen Europese slaven die gedurende een periode van 250 jaar in Noord-Afrika waren, is dat een veel hoger aantal. Er klopt dus niets van Sowells bewering.

Bovendien vergelijkt hij appels met peren. Afgezien van de veel grotere schaal en het duidelijk andere karakter van slavernij in de VS dan die in Noord-Afrika, heeft de trans-Atlantische slavenhandel een blijvende impact gehad op de Atlantische maatschappijen. Witte Amerikanen en Europeanen hebben vandaag de dag in westerse maatschappijen geen achtergestelde positie omdat een voorouder voor kortere of langere tijd op een gallei roeide, hoe zwaar dat ook geweest is voor de betreffende voorouder. Het welzijn van afstammelingen van Afrikaanse slaven in Amerika en Europa is echter wel aantoonbaar bepaald door de veel grootschaliger uitbuiting. Door haar als ‘waar’ te bestempelen geeft NRC legitimiteit aan een uitspraak die in bepaalde kringen wordt ingezet om te laten zien dat het wel meeviel met de slavernij in Amerika. Uitermate onwenselijk, lijkt ons.

Met vriendelijke groet,

Dr. Guido van Meersbergen – postdoctoraal onderzoeker wereldgeschiedenis, European University Institute

Dr. Suze Zijlstra – postdoctoraal onderzoeker Atlantische geschiedenis, Georgetown University