Duitsland siddert na ‘primeur’ van eerste zelfmoordaanslag

Vier aanslagen Na Blutwoche zegt regering dat kans op terreuraanslagen door vluchtelingen „niet groter of kleiner” is dan bij rest bevolking

Foto’s AFP/AP

Het is een Blutwoche, de zeven dagen vol geweld die Duitsland achter de rug heeft. Zo’n week heb ik nog nooit meegemaakt, zei de Beierse minister van Binnenlandse Zaken Joachim Herrmann maandag. En de zelfmoordaanslag van zondagavond in Ansbach betekent een trieste primeur. Bild schreef vetgedrukt op zijn website: „Feit is: het is de eerste gelukte zelfmoordaanslag met explosieven in Duitsland.”

Er lopen vier zaken door elkaar heen. Een vluchteling die, als wraakactie op „ongelovigen” , vier toeristen uit Hongkong zwaar verwondt met een bijl in een trein in Würzburg, vorige week maandagnacht. Een Duits-Iraanse bewonderaar van de Noorse rechts-extremist Anders Breivik, die op de verjaardag van diens bloedbad zijn eigen bloedbad aanricht in München, vrijdagavond. Een Syrische vluchteling die met een dönermes een vrouw doodsteekt, zondagmiddag in Reutlingen, in wat waarschijnlijk een misdaad uit hartstocht is. Een andere Syrische vluchteling die met een zelfmoordaanslag probeert andere mensen mee de dood in te nemen, zondagavond in Ansbach.

Politie en de meeste politici doen hun uiterste best om feiten van fictie te scheiden en niet alles op één hoop te gooien. Veel ‘gevestigde’ media noteren nauwkeurig ‘wat we wel weten en wat we niet weten’. Maar met name de anti-immigratiepartij Alternative für Deutschland gaat er hard in. „Is Duitsland voor u nu bont genoeg, mevrouw Merkel?”, vroeg Frauke Petry, leider van de AfD, zich maandag op haar Facebook-pagina af. Het regende daar bijval.

Vluchtelingenbeleid

Würzburg en Ansbach samen hebben het debat over de vraag of er een relatie is tussen het vluchtelingenbeleid, terreurdreiging en de radicale islam weer doen oplaaien. Er zijn nog veel vragen. Islamitische Staat heeft de verantwoordelijkheid opgeëist voor de aanslag in Würzburg. Maar wie is de doodgeschoten dader precies? Hij had zich laten registreren als een 17-jarige Afghaan, maar op zijn kamer zijn documenten uit Pakistan gevonden. In een afscheidsbrief schreef hij zich te willen wreken op „ongelovigen” die moslims leed hebben berokkend. Een direct verband met IS is nog niet gevonden.

De Beierse minister Herrmann zei maandagmiddag dat ondubbelzinnig vaststaat dat de zelfmoordterrorist in Ansbach, de 27-jarige Syriër Mohammad Daleel, zich heeft laten inspireren door Islamitische Staat. Op zijn mobieltje is een video gevonden waarin hij steun uitspreekt voor IS. Hij zegt daarin dat hij handelt uit naam van Allah en wraak wil nemen op Duitsers die moslims hebben gedood. IS noemt Daleel in een verklaring „een van zijn soldaten’’.

Vijftien mensen raakten gewond, van wie vier zwaar, toen hij een bom in zijn rugzak liet ontploffen. Daleel, twee jaar geleden als asielzoeker in Duitsland gekomen, had psychische problemen. Hij had twee zelfmoordpogingen gedaan, maar volgens het openbaar ministerie had hij nu uitdrukkelijk de bedoeling „zo veel mogelijk mensen” te doden – in zijn rugzak zaten scherpe stukken metaal. Hij wilde naar een concert, maar zag daarvan af toen bleek dat aan de ingang de tassen en rugzakken werden gecontroleerd. Op dat concert waren ook Amerikanen van een nabijgelegen basis.

Op punt uitgezet te worden

De asielaanvraag van Daleel was afgewezen, en hij stond op de lijst om uitgezet te worden naar Bulgarije, het eerste EU-land waar hij asiel had aangevraagd – en gekregen. Volgens de politie had hij „niet weinig” contant geld bij zich, in een rol van briefjes van vijftig. In zijn kamer in het hotel Christl, gebruikt als opvangcentrum voor asielzoekers, lag meer materiaal om bommen te maken.

Nooit meer rustig slapen

De Duitsers zullen nooit meer rustig kunnen slapen, zei Daleel in zijn videoboodschap. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken De Maizière riep zijn landgenoten maandag op zich niet gek te laten maken: „De rechtsstaat is sterk en blijft sterk.” Een regeringswoordvoerder zei dat de kans dat een vluchteling een aanslag pleegt „niet groter of kleiner is” dan bij de rest van de bevolking.

Ook al lopen de achtergronden in deze Blutwoche uiteen, Duitsland gaat op zoek naar antwoorden. In ieder geval, schrijft de Frankfurter Allgemeine (FAZ) deze dinsdag in een commentaar: „Een jaar als 2015 zal er niet zo snel meer komen in Duitsland.” De welkomstcultuur staat onder druk. Het regent pleidooien voor meer politie, betere screening van asielzoekers, strengere regels. „Het is een illusie te geloven”, schrijft de FAZ, „dat daarmee niet ook de ‘kwaliteit van leven’ beperkt wordt.”