De tijd dringt voor Air France-KLM

Nieuwsanalyse Luchtvaart

Air France-KLM raakt steeds verder achterop bij de concurrentie. De kosten zullen veel sneller moeten dalen om bij te blijven.

©

Welke luchtvaartmaatschappij zag de afgelopen weken haar aandelen niet in waarde dalen? Alle grote Europese organisaties hebben last van het Brexit-besluit en van de terroristische aanslagen. Beleggers vrezen daardoor minder groei en minder winst. Voor Lufthansa, in vele opzichten de grootste luchtvaartmaatschappij van Europa, was het al reden om tussentijds te waarschuwen voor een tegenvallende winst.

Air France-KLM presenteert woensdag de resultaten van afgelopen halfjaar. Een spannend moment, want de tijd dringt voor de Frans-Nederlandse combinatie die de laatste jaren alleen maar verder achterop is geraakt bij de concurrentie. Air France-KLM is minder winstgevend dan zijn Europese branchegenoten en ook financieel zorgwekkend zwakker. En of het nog niet ernstig genoeg is, heeft het Franse cabinepersoneel aangekondigd woensdag opnieuw te gaan staken.

De traditionele Europese luchtvaartmaatschappijen worstelen al jaren met hun kosten. Rijke, soms door de overheid gefinancierde concurrenten uit de Golfstaten maken het bedrijven als British Airways, Air France-KLM en Lufthansa lastig op intercontinentale vluchten.

En binnen Europa tonen prijsvechters als Ryanair en easyJet dat je op een heel andere manier reizigers kunt vervoeren. Zij hebben fors minder mensen in dienst, zijn ook per werknemer veel minder geld kwijt en maken aanzienlijk meer winst. Daardoor zijn de krachtsverschillen tussen de oude rotten en de nieuwkomers sterk toegenomen.

Lees ook: Jaloerse Fransen staken om KLM

Nieuwe Franse stakingen

Inmiddels is de Ierse prijsvechter Ryanair op de beurs ruim acht keer zoveel waard als Air France-KLM, terwijl het bedrijf eenvijfde van de omzet draait en eentiende van het personeel van Air France-KLM heeft.

De verklaring hiervoor zit in de kosten en de vooruitzichten. Beleggers rekenen op veel meer winst bij Ryanair dan bij Air France-KLM. En de laatste jaren zijn zulke verwachtingen niet gelogenstraft.

Sterker, de verschillen zijn groter geworden. Eind 2013 was Air France-KLM gemiddeld 78.000 euro per werknemer kwijt, Ryanair nog geen 56.000 euro. Een verschil van 40 procent. Toen was in Parijs en Amsterdam allang duidelijk dat er wat moest veranderen. Maar zie wat er sindsdien gebeurde: de gemiddelde kosten per werknemer liepen bij Air France-KLM verder op naar een kleine 84.000 euro per werknemer eind 2015, terwijl die bij Ryanair daalden naar dik 52.000 euro. Nu is Air France-KLM gemiddeld 60 procent meer per werknemer kwijt. Wil de combinatie duurzaam winstgevend worden, dan zullen de kosten veel sneller moeten dalen. Door te saneren, te krimpen en te versoberen.

Terugkerend probleem is de wijze waarop werknemers zich in Frankrijk opstellen. De Franse vakbonden hebben voor woensdag nieuwe stakingen aangekondigd. In 2014 veroorzaakte een staking van Franse piloten honderden miljoenen verlies.

Het personeel en de vakbonden verzetten zich tegen loonsverlaging, tegen ontslagen en tegen verhogingen van de productiviteit. De laatste maanden is er vanuit Parijs kritiek op het groeitempo in Amsterdam, dat zou te veel piloten aannemen. Het zijn tekenen van een bloedgroepenstrijd waar het concern niets mee opschiet.

Ondertussen speelt KLM met de gedachte om de functie van purser, een soort leidinggevende gastheer of gastvrouw in de lucht, af te schaffen. Alles in het kader van de hoog oplopende druk om de personeelskosten naar beneden te krijgen.

Air France-KLM is niet alleen per arbeidsplaats het meeste geld kwijt vergeleken met andere grote Europese maatschappijen, ook met brandstofkosten hebben ze de hoogste rekening. Lufthansa en het Britse IAG (British Arways, Iberia, Vueling, Virgin) mogen meer omzet draaien, maar in absolute bedragen is Air France-KLM het meeste kwijt aan brandstof, vorig jaar 6,2 miljard euro.

In de top van het concern is het onrustig. Vier dagen nadat de nieuwe topman begin deze maand bij Air France-KLM aantrad, maakte de financieel directeur bekend te vertrekken. Voor beleggers traditionele alarmbellen: financiële bestuurders die onverwacht om onduidelijke redenen opstappen.

Ook qua financiële gezondheid is het concern hekkensluiter in Europa. Air France-KLM lijdt al jaren verlies, waardoor er stevig is ingeteerd op het vermogen. Vorig jaar was er weliswaar voor het eerst een winstje, dankzij scherp gedaalde kerosineprijzen, maar directe concurrenten verdienden veel meer.

Het incasseringsvermogen van Air France-KLM is gering, het eigen vermogen een schamele 273 miljoen euro, terwijl alle directe concurrenten miljardenbuffers hebben. Ter vergelijking: Lufthansa heeft 5,8 miljard euro eigen vermogen en IAG 5,5 miljard.

Een hele kleine kreukelzone

Ook relatief is het beeld somber: easyJet heeft 2,6 miljard eigen vermogen op een balanstotaal van 5,7 miljard euro – een solvabiliteit van 46 procent. De kreukelzone van Air France-KLM bedraagt slechts 1 procent. Bij één tegenslag, bijvoorbeeld weer zo’n verzwakkende staking, slaat die situatie om in een negatief eigen vermogen: meer schulden dan bezittingen. Dan is het bedrijf technisch gezien failliet.

Nu zal dat voor Air France-KLM in de praktijk niet tot acute problemen leiden, want het concern heeft een stevige kasstroom. In 2014 kampte het ook al eens met een negatief eigen vermogen. Maar zo’n situatie is allesbehalve bemoedigend. Beleggers zullen zich toch op enig moment gaan afvragen of er een kapitaalinjectie nodig is. Dan zit de luchtvaartmaatschappij in de categorie ‘redden’ en niet meer in die van ‘ondernemen’.