Turkse academici teruggeroepen? Nou nee

Turkije

De mededeling dat Turkse studenten door Turkije werden teruggeroepen, veroorzaakte ophef. Maar het zat toch iets anders.

Nederlandse Turken betogen zaterdag bij de Erasmusbrug in Rotterdam tegen de mislukte staatsgreep. Foto David van Dam

Het nieuws was donderdag overal: de Turkse autoriteiten zouden medewerkers en studenten met de Turkse nationaliteit van Nederlandse universiteiten via mails oproepen om naar Turkije terug te keren. Veertien universiteiten kondigden direct aan een meldpunt te openen om deze mensen bij te staan.

Niet één melding kwam daar tot nu toe binnen, blijkt uit een rondgang langs de universiteiten. En dat is niet zo gek. Het nieuws lijkt namelijk op een misverstand gebaseerd: geen van de universiteiten zegt iets te weten van studenten of medewerkers die zo’n oproep zouden hebben gehad.

Hoe het dan toch de wereld in kwam? Het begon met een tweet. Bert van der Zwaan, rector magnificus van de Universiteit Utrecht, schreef woensdag op Twitter:

Twitter avatar rector_UU Bert van der Zwaan Eerste berichten dat ook Turkse studenten in Nederland emails ontvangen om ze terug te roepen naar Turkije. Waar nodig krijgen zij hulp!

In gesprek met NRC verklaarde hij vervolgens dat, inderdaad, Turkse studenten en academici in Nederland worden opgeroepen om te repatriëren. In dagblad Trouw zei hij donderdag zich daar „grote zorgen” om te maken. Tegen het AD: „We zoeken nu uit om hoeveel mensen het gaat.”

Maar bij navraag blijkt de Universiteit Utrecht nooit zulke berichten van studenten te hebben gehad – noch enige andere universiteit.

Telefonisch zegt rector magnificus Van der Zwaan „signalen” te hebben ontvangen „uit zijn netwerk”, maar niet verder in te kunnen gaan op waar die vandaan komen. „Ik zie met verbazing hoe die berichtgeving is gaan groeien”, zegt Van der Zwaan. „Ik constateer een klein mediahypeje.”

De tekst gaat verder onder de tweet.

Twitter avatar rector_UU Bert van der Zwaan Verontrustende berichten uit Turkije dat academici worden teruggeroepen en een reisverbod krijgen opgelegd! Aanslag op de vrije wetenschap!

Studentenpsycholoog

De berichtgeving spoorde vervolgens de universiteiten aan maatregelen te treffen. „Wij hebben de problemen uit de media meegekregen, en een backoffice ingericht”, zegt de woordvoerder van de TU Eindhoven. Om die te bemannen zijn medewerkers in deze vakantieperiode naar de universiteit teruggehaald. Gedupeerde studenten kunnen nu bijvoorbeeld worden doorverwezen naar een „studentenpsycholoog”. Maar telefoontjes kwamen niet binnen.

Wat er wél is gebeurd: twee Turkse medewerkers van de Maastricht University ontvingen onlangs een mail van hun moederuniversiteit in Turkije. „De stad noem ik niet”, zegt de woordvoerder van Maastricht, „uit bescherming van deze twee mensen.” In de e-mail worden de twee echter niet, zo stelt de woordvoerder, opgeroepen terug te keren naar Turkije. De Turkse universiteit spreekt in de groepsmail zorgen uit over de gevolgen van de situatie in Turkije voor het internationale programma.

De Maastricht University lichtte vervolgens de VSNU in, een samenwerkingsverband van universiteiten. Via die weg werden de andere universiteiten op de hoogte gesteld. De veertien aangesloten universiteiten besloten vervolgens allemaal een eigen meldpunt te openen.

Overigens is de zorg om de situatie rond Turkse academici begrijpelijk. Deze week vroeg de Turkse overheid het ontslag aan van 1.577 decanen op staats- en private universiteiten in Turkije, en werden bovendien vier universitaire rectoren geschorst. Ook worden meer dan 600 onderwijsinstituten in Turkije gesloten, omdat ze banden zouden hebben met Fethullah Gülen, de geestelijke die volgens de Turkse president Erdogan het brein achter de staatsgreep is.

Dit leidde tot onrust in Nederland, waar naar schatting enkele honderden Turkse studenten een opleiding volgen. Daarnaast zijn er circa 250 Turkse onderzoekers en docenten werkzaam voor een Nederlandse universiteit. De meldpunten voor Turkse studenten en academici in Nederland blijven tot nader order geopend.