Komkommertijd bestaat niet

Kunt u zich de laatste komkommertijd herinneren? Vorig jaar was die er niet: de zomer werd beheerst door nieuws over het dreigende omvallen van de Griekse staat, de rellen in de Haagse Schilderswijk na politiegeweld en de bootmigranten op de Middellandse Zee. Het jaar ervoor? Middenin de zomer werd vlucht MH17 neergehaald en riep de Islamitische Staat het kalifaat uit.

Toch doet de publieke omroep nog steeds alsof de wereld in de zomer niets anders doet dan vakantie vieren en sportevenementen bekijken en schrapt de vaste talkshows op televisie. Dit jaar is de ‘sportzomer’ zo lang dat er niet eens een vervanger is geregeld voor Jeroen Pauw. De Wereld Draait Door heeft sowieso vier maanden lang geen uitzending. En RTL Late Night is wel erg in de komkommertijdstand (met de Republikeinse Conventie dinsdag als vijfde item). Ik mis de normale talkshows.

De talkshow is, zei NPO-directeur Frans Klein onlangs, „één vorm van het behandelen van actualiteiten”. Maar talkshows bieden nu juist die ene betekenisvolle vorm die nieuws en actualiteitenprogramma’s niet bieden, of die ze moeten afwegen tegen verslaggeving. Die ene vorm die juist van belang is bij heikele kwesties als de aanslag in Nice, de couppoging in Turkije en het Brexit-referendum: debat organiseren. Talkshows stellen de vraag: wat moeten we ervan denken? Zij leveren de brandstof voor meningsvorming en vertalen het nieuws naar de huiskamer.

Dat lukt omdat talkshows laagdrempeliger zijn, want toegankelijker en vertrouwder – en daarin mogen, nee moeten ze ook verschillen van feitelijke nieuwsbulletins en het rationele Nieuwsuur. Een talkshow heeft een vertrouwde presentator die het gesprek van de dag voert, met mensen die het nieuws een stap verder brengen, met een argument, een lach of een traan. Een talkshow vormt het frame dat je vertrouwt om jouw blik de beste, interessantste kant op te richten. Of op een ander niveau: een talkshow toont je juist de oogkleppen die een grote groep Nederlanders draagt, laat je horen wat men leutert. Hoe dan ook zijn ze een manier om de wereld om je heen te begrijpen.

Die vertrouwdheid die talkshows bieden is een houvast in zware nieuwstijden, zoals het op zulke momenten ook een houvast is om te weten hoe een goede vriend over het nieuws denkt, of de krant die je juist niet leest. In een ‘sportzomer’, als zo’n talkshow afwezig is, biedt de publieke omroep dat houvast niet, alsof de zomer buiten de reguliere speeltijd valt. Maar de komkommertijd bestaat niet. De wereld draait in de zomer keihard door. Als er dan geen talkshows zijn, neemt een omroep zijn talkshows niet serieus.