Geen talkshows deze zomer. Dat is wel/niet erg

Talkshows

Grote nieuwsgebeurtenissen volgen elkaar in hoog tempo op. Maar de publieke omroep heeft deze zomer geen talkshows om die te duiden. Een gemis, vindt tv-recensent Thomas de Veen. Een zegen, volgens collega Wilfred Takken.

Niels Blekemolen

Pas over een maand beginnen Pauw en De Wereld Draait Door weer – de grote talkshows van de publieke omroep NPO. Nu is er even niets. En dat in een tijd waarin er heel veel nieuws is.

Minister Ronald Plasterk twitterde eind mei zijn ongenoegen over de zomerstop:

Twitter avatar RPlasterk Ronald Plasterk Actualiteit en debat is paar maanden geen kerntaak publieke omroep meer. Dat is toch gek? @pauwnl @dwdd RTL4 gaat wel door: @RTLLateNight .

Kamerlid Kees Verhoeven (D66) stelde vervolgens die vraag aan staatssecretaris Sander Dekker (VVD, Media). Die antwoordde dat hij zich niet mengt in de tv-programmering.

Waarom zijn er geen talkshows op de publieke omroep? „Omdat de zomer van 2016 in het teken staat van sport”, zegt Frans Klein, directeur TV bij de NPO. Klein vindt dat de kijker nu genoeg wordt bediend door de extra journaals. Zoals die over de aanslag in Nice en de couppoging in Turkije. „Daarnaast draagt Nieuwsuur met debatterende sprekers bij aan het maatschappelijke debat.”

Is dat erg - geen talkshows? Tv-recensent Thomas de Veen vindt van wel. Hij mist de talkshows: ze leveren de brandstof voor meningsvorming. Recensent Wilfred Takken betoogt waarom we prima zonder kunnen: talkshows verstoren het nationale debat.

Thomas de Veen: Een gemis, dat er nu geen talkshows zijn

Kunt u zich de laatste komkommertijd herinneren? Vorig jaar was die er niet: de zomer werd beheerst door nieuws over het dreigende omvallen van de Griekse staat, de rellen in de Haagse Schilderswijk na politiegeweld en de bootmigranten op de Middellandse Zee. Het jaar ervoor? Middenin de zomer werd vlucht MH17 neergehaald en riep de Islamitische Staat het kalifaat uit.

Toch doet de publieke omroep nog steeds alsof de wereld in de zomer niets anders doet dan vakantie vieren en sportevenementen bekijken en schrapt de vaste talkshows op televisie. Dit jaar is de ‘sportzomer’ zo lang dat er niet eens een vervanger is geregeld voor Jeroen Pauw. De Wereld Draait Door heeft sowieso vier maanden lang geen uitzending. En RTL Late Night is wel erg in de komkommertijdstand (met de Republikeinse Conventie dinsdag als vijfde item). Ik mis de normale talkshows.

De talkshow is, zei NPO-directeur Frans Klein onlangs, „één vorm van het behandelen van actualiteiten”. Maar talkshows bieden nu juist die ene betekenisvolle vorm die nieuws en actualiteitenprogramma’s niet bieden, of die ze moeten afwegen tegen verslaggeving. Die ene vorm die juist van belang is bij heikele kwesties als de aanslag in Nice en de couppoging in Turkije (en: het Brexit-referendum): debat organiseren. Talkshows stellen de vraag: wat moeten we ervan denken? Zij leveren de brandstof voor meningsvorming en vertalen het nieuws naar de huiskamer.

Dat lukt omdat talkshows laagdrempeliger zijn, want toegankelijker en vertrouwder – en daarin mogen, nee moeten ze ook verschillen van feitelijke nieuwsbulletins en het rationele Nieuwsuur. Een talkshow heeft een vertrouwde presentator die het gesprek van de dag voert, met mensen die het nieuws een stap verder brengen, met een argument, een lach of een traan. Een talkshow vormt het frame dat je vertrouwt om jouw blik de beste, interessantste kant op te richten. Of op een ander niveau: een talkshow toont je juist de oogkleppen die een grote groep Nederlanders draagt, laat je horen wat men leutert. Hoe dan ook zijn ze een manier om de wereld om je heen te begrijpen.

Die vertrouwdheid die talkshows bieden is een houvast in zware nieuwstijden, zoals het op zulke momenten ook een houvast is om te weten hoe een goede vriend over het nieuws denkt, of de krant die je juist niet leest. In een ‘sportzomer’, als zo’n talkshow afwezig is, biedt de publieke omroep dat houvast niet, alsof de zomer buiten de reguliere speeltijd valt. Maar de komkommertijd bestaat niet. De wereld draait in de zomer keihard door. Als er dan geen talkshows zijn, neemt een omroep zijn talkshows niet serieus.

Wilfred Takken: Heerlijk, zo weinig talkshows op televisie

Mislukte staatsgreep in Turkije, aanslag in Nice, rassenonrust in de VS, en de Republikeinse Conventie stelt dat opponent Hillary Clinton een misdadiger is: het grote nieuws blijft maar binnenstromen.

Maar oei, er zijn geen talkshows om dit alles te bespreken. Hoe moet dat nu met het nationale debat? Dat vindt toch in de talkshows plaats? Hoe moeten we nu weten wat we er van vinden?

Dat kan door bijvoorbeeld gewoon naar het late nieuws en Nieuwsuur te kijken (het achtuurjournaal heeft zijn ambitie als serieuze nieuwsbron definitief opgegeven) en vervolgens zelf een mening te vormen. Of geen mening, want dat mag ook. Je kunt ook de ontwikkelingen in Turkije volgen zonder partij te kiezen tussen Erdogan, Gülen of het leger.

Het is juist een zegen dat we zonder talkshows zitten. Er wordt te veel geleuterd op tv. Talkshows verstoren het nationale debat meer dan dat ze het onderhouden. Nieuws moet in talkshows altijd naar Nederland vertaald worden, en naar persoonlijke ervaringen. Liever dan feiten en weloverwogen duiding brengen ze relletjes, grote emoties, extreme meningen. Dus Abou Jahjah mag bij Pauw het plaatsen van antisemitische cartoons verdedigen, en Sywert van Lienden stelt in DWDD dat veel buitenlanders verkrachters zijn. Dat is goed voor het amusement – en daar zijn de talkshows ook voor – maar je wordt er niet wijzer van.

In De Wereld Draait Door en Pauw zie je steeds minder politici of andere bazen en deskundigen. Liever werken de shows met hun eigen stamgasten, die over alles kunnen meepraten – vergelijkbaar met columnisten in kranten. Dus als Pauw nu een uitzending zou hebben gehad, dan zou de toestand in Turkije worden geduid door Peter R. de Vries, misdaadverslaggever. Columnist Jan Mulder zou in DWDD over Nice komen praten omdat hij daar ook wel eens op het terras heeft gezeten. En dan moet zanger Guus Meeuwis ook nog even zijn mening geven, omdat hij toevallig aan tafel zit.

Talkshowliefhebbers hoeven trouwens niet helemaal cold turkey te gaan. RTL Late Night heeft besloten om juist wel tijdens de vakantie door te gaan. Weliswaar zonder de charismatische presentator Humberto Tan, maar met de adequate Peter van der Vorst. Cabaretier Jan Jaap van der Wal verzorgt een nieuwsblok, vaak zonder grappen, waardoor je als kijker ook prima bent bijgepraat.

RTL Late Night is nog veel lichter dan DWDD of Pauw, maar als er iets gebeurt, is daar wel degelijk ruimte voor. Zo improviseerde de show zich vrijdagavond door de Turkse staatsgreep heen, had de show maandag een ooggetuige van Nice, en burgemeester Aboutaleb kwam langs om de Turkse Rotterdammers streng toe te spreken. Dinsdag zat NOS-verslaggever Eelco Bosch van Rosenthal bij de concurrent om voorbeeldig uit te leggen wat deze Republikeinse Conventie anders maakt dan de veertig vorige.

Een drastische vermindering van de talkshows; heerlijk. Laten we dat ook in de andere seizoenen zo houden.