Fox News-baas Roger Ailes moet vertrekken na seksschandaal

Fox News

De machtigste man in de Amerikaanse media moet weg na seksueel wangedrag. Roger Ailes maakte van Fox News een politieke organisatie en creëerde de voedingsbodem voor Donald Trump.

Roger Ailes, topman van Fox News, zou zich schuldig hebben gemaakt aan seksuele intimidatie van werknemers. Foto Reuters

De meest invloedrijke mediapersoonlijkheid van de Verenigde Staten is gevallen. 21th Century Fox kondigde donderdag aan dat Roger Ailes vertrekt – oprichter en meer dan twintig jaar de baas van de rechts-conservatieve nieuwszender Fox News.

In de persverklaring werd met geen woord gerept over de reden: een pijnlijke reeks beschuldigingen van seksuele intimidatie op de werkvloer. Presentatrice Gretchen Carlson begon twee weken geleden een rechtszaak tegen Ailes, die haar zou hebben ontslagen nadat ze hem afwees. „Ik moest nu opkomen voor mijzelf en mij uitspreken voor alle vrouwen op de werkvloer”, verklaarde ze.

Twintig vrouwen die werkzaam zijn of waren bij Fox News hebben zich inmiddels bij Carlson aangesloten. Bij Fox News – bekend om zijn blonde, mooie en jonge presentatrices – heerst een extreme machocultuur, met Ailes als koning op de apenrots. Beschuldigingen variëren van Ailes die vrouwelijke sollicitanten in zijn kamer een rondje liet draaien zodat hij hun billen kon beoordelen, tot het tonen van zijn genitaliën en het bieden van carrièreperspectieven in ruil voor seks.

Ailes’ tactiek: besmeuren

Om onder de druk uit te komen zette Ailes zijn zender in om de presentatrices die met naam naar buiten traden te besmeuren. Een tactiek die Ailes tot onderdeel van de cultuur van Fox News heeft gemaakt. Tal van journalisten en politici die zich kritisch uitlaten over de zender of linkse denkbeelden aanhangen hebben dat inmiddels aan den lijve ondervonden.

In 2004 wist Fox vergelijkbare beschuldigingen tegen anchor Bill O’ Reilly wegens seksuele intimidatie van zich af te schudden. Nadat O’ Reilly Fox-producer Andrea Mackris publiekelijk beschimpte werd de zaak achter gesloten deuren geschikt. Niemand bekende schuld.

Maar die tactiek mislukte bij Gretchen Carlson. Ze had haar aanklacht zorgvuldig voorbereid met hulp van Ripp Media – een PR-bureau gespecialiseerd in rechtszaken waarbij veel media-aandacht komt kijken. Het bureau slaagde erin een stroom aan positieve pers te genereren, waarbij Fox-medewerkers in tal van media een boekje open deden over de praktijken van Ailes. Via de hashtag #StandWithGretchen betuigen Amerikanen al weken hun sympathie voor Carlson via Twitter. Fox kon daar weinig meer tegenover stellen dan een reeks prominente presentatoren die het op zender opnamen voor hun baas.

Een overzicht van de vrouwen (en mannen) die Roger Ailes zoal aannam bij Fox News
foxnewsblonds-950

Beste jaar ooit voor Fox

Roger Ailes verlaat Fox News op het moment dat de zender zijn meest succesvolle jaar ooit beleeft. Fox – al bijna vijftien jaar de best bekeken nieuwszender van de VS – heeft gemiddeld 2,2 miljoen kijkers op prime time. De zender is in 94,7 miljoen Amerikaanse huishoudens te ontvangen.

Dat is te danken aan de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump. Nadat de zender eerst Trump categorisch afwees en kritisch besprak – Ailes zag meer in de gematigde kandidaat John Kasich – ging Fox toch overstag nadat de kijkcijfers daalden. Van de kritische houding die Fox-presentatrice Megyn Kelly tijdens het eerste Republikeinse presidentsdebat aannam jegens Trump is weinig meer zichtbaar. Over de geplagieerde speech van Melania Trump tijdens de Republikeinse conventie werd op Fox met geen woord gerept. Dat zou Hillary Clinton in de kaart kunnen spelen – en dat is wel het laatste dat Fox News wil.

Dat past in de filosofie van Roger Ailes, die vanaf zijn komst in 1996 Fox News ontwikkelde tot een propagandamachine voor de Republikeinse partij en cash cow voor het moederbedrijf. De kabelzenders van Fox, met Fox News als kroonjuweel, zorgden het afgelopen kwartaal voor 3,5 miljard euro omzet, de helft van de totaalomzet van moederbedrijf 21th Century Fox van mediamagnaat Rupert Murdoch. Fox News maakte vorig jaar ruim een miljard euro winst – het viervoudige van CNN.

Ailes heeft met Fox (slogan ‘eerlijk en gebalanceerd’) de Verenigde Staten in een tijdperk van post-truth politics gebracht, schrijft journalist David Brock in zijn boek The Fox Effect (2012). Een tijd waarin de feiten er niet meer te doen en kijkcijfers leidend zijn. Fox is een zender die leeft van schandalen en het rondpompen van leugens – denk aan het ontkennen van klimaatverandering of Obamas zorgverzekering die gepaard zou gaan met death panels.

Waar andere nieuwszenders leven van breaking news en primeurs, leeft Fox News van controverse. „En controverse leidt tot wrok. Wrok jegens een corrupte culturele elite die achter de schermen de dienst uitmaakt. En die wrok leidt tot kijkcijfers”, zoals de Amerikaanse hoogleraar Journalistiek Jay Rosen het bedrijfsmodel van Fox News omschrijft.

De zender brengt wat de kijker (vooral wit, oud, man, conservatief) graag wil horen. Een tegenwicht tegen alle andere ‘linkse media’, zoals Ailes zelf eens zei in een interview. „Alle andere zenders hebben hun shows aan liberals gegeven. Wij zijn de balans.”

Ailes maakte Fox groot

Ailes is van origine een politieke spindoctor – hij werkte onder meer als adviseur voor Ronald Reagan, Richard Nixon en George W. Bush. Zijn kennis nam hij mee naar Fox News, toen Rupert Murdoch hem in 1996 vroeg om de nieuwszender op te zetten.

Fox News staat in dienst van de rechtse vleugel binnen de Republikeinse partij en dient tegen elke prijs een Democratische president te voorkomen. Zonder compromissen – politici die dat doen worden afgestraft door de zender.

Het verklaart deels waarom Republikeinse politici in het Amerikaanse Congres doorgaans elke wet van de Democraten blokkeren – ze vrezen de commentatoren van Fox, die hun herverkiezing in gevaar kunnen brengen. Het maakt Roger Ailes tot één van de machtigste figuren binnen de Republikeinse partij.

Het succes van Fox News heeft andere Amerikaanse kabelnieuwszenders in het defensief gedwongen. De kijkcijfers van CNN – lang de enige neutrale nieuwszender in de VS – stijgen de laatste tijd nu de zender steeds opiniërender wordt. Een experiment van Al Jazeera, dat met veel geld een neutrale nieuwszender in de VS begon, mislukte volledig.

Wat er nu met Fox News gaat gebeuren is onduidelijk – Rupert Murdoch zal Robert Ailes tijdelijk vervangen. In een persverklaring sprak hij donderdag over de „ongelofelijk grote bijdrage” die Ailes zou hebben geleverd aan de Verenigde Staten.

Uit een uitgelekt document blijkt dat Ailes tientallen miljoenen dollars aan vertrekpremie meekrijgt. De eventuele rechtzaak van Gretchen Carlson kan nog jaren op zich laten wachten.