Poetin beseft nu dat het ernst is

Russisch dopingschandaal

Het dopingschandaal riep in de Russische politiek de gebruikelijke reacties op. Maar de tijd begint te dringen in de sportwereld.

Foto AFP / Yuri Kadobnov

Heeft Rusland dan eindelijk zijn hand overspeeld? Of besluit het IOC dat de Russische sporters tóch naar Rio mogen? Dinsdag verscheen het zoveelste rapport over doping, de conclusies konden nauwelijks zwaarder zijn. De Russische overheid zou verantwoordelijk zijn voor grootschalig dopinggebruik van sporters tijdens de Spelen in Sotsji, door het systematisch achterover drukken van positieve tests. „Het ministerie van Sport leidde, beheerde en controleerde de manipulatie van de resultaten”, aldus het rapport. Het ministerie kreeg zelfs hulp van de Russische geheime dienst FSB.

De conclusies leidden tot een Pavlov-reactie in de politiek. Zoals gewoonlijk vielen Russische parlementariërs over elkaar heen in hun veroordelingen van het rapport. „Een menu van de Koude Oorlog, met de sancties als hapjes, de uitbreiding van de NAVO als hoofdgerecht en, samen met de olympische ringen, Amerikaanse hamburgers als dessert”, zei Irina Jarovaja, hoofd van de commissie voor veiligheid in de Doema.

Hysterische toon

De hysterische toon was niet verrassend. Eind 2014 zond de Duitse omroep ARD een documentaire uit over systematisch dopinggebruik in de Russische atletiek. De politiek bleef het hardnekkig ontkennen. Minister van Sport Vitaly Moetko speelde de ‘good cop’, en beloofde beterschap, maar er gebeurde weinig.

De afgelopen anderhalf jaar breidde het schandaal zich steeds verder uit. In een poging de buitenwacht tevreden te houden, ontsloeg Moetko het hoofd van het dopinglaboratorium en de baas van antidopingbureau Rusada. Maar de onthullingen stapelden zich verder op. Rusada-directeur Nikita Kamajev (52) overleed nog voordat hij zijn plannen voor een boek over dopinggebruik had kunnen realiseren. Oud-directeur van het Moskouse dopinglab Grigori Rodsjenkov vluchtte naar de VS en nagelde vanuit Los Angeles de laatste nagels in de Russische doodskist. Volgens hem was het Russische succes in Sotsji gebaseerd op bedrog. Sportbestuurders, in samenwerking met de FSB, zouden flesjes met urine hebben weggesmokkeld uit het zwaar beveiligde lab – door een gat in de muur. Nadat de FSB de verzegelde flesjes had opengewurmd, werd ‘besmette’ urine vervangen door ‘schone’.

Dat leek haast niet te geloven. Maar de Canadese jurist Richard McLaren vond harde bewijzen. Minuscule krasjes op de deksels van de flesjes, urine die een onverklaarbare hoeveelheid zout bevat. Het rapport schetst bovendien hoe plaatsvervangend minister van Sport Joeri Nagornych een programma runde waarin geselecteerde atleten werden beschermd, doordat er valse resultaten werden doorgegeven aan wereldantidopingautoriteit WADA.

Een menu van de Koude Oorlog, met de sancties als hapjes, de uitbreiding van de NAVO als hoofdgerecht en, samen met de olympische ringen, Amerikaanse hamburgers als dessert.

De verontwaardigde reacties uit de Russische politiek klinken dan ook hol. En president Poetin lijkt zich dat te realiseren. Natuurlijk bevatte zijn verklaring het traditionele zelfbeklag over de ‘politisering’ van de sport en bemoeienis van het Westen. Maar hij deed ook iets anders: alle personen die in het WADA-rapport werden genoemd zouden direct worden geschorst. Misschien is dat genoeg. Anders dan de Russische politiek beweert, staat de internationale sportwereld niet te juichen bij het schandaal: zonder Russische sporters is elk groot toernooi gedevalueerd. Pas toen de onthullingen aanhielden besloot de Internationale Atletiekfederatie IAAF de Russische bond te schorsen. En pas na enig talmen besloot het IOC dat Russische atleten niet welkom zijn in Rio.

Deze week was er opnieuw crisisberaad, maar het IOC durfde nog niet het héle Russische team te weren. Eerst moet er juridisch advies komen. Het IOC wil bovendien afwachten wat het sporttribunaal CAS vindt van de eerdere beslissing de atleten te schorsen. Die uitspraak wordt deze donderdag verwacht. Bij de hardliners riep dat de vrees op dat het IOC een chique uitweg zoekt. IOC-lid Juan Antonio Samaranch Salisachs zinspeelde daar al op. Maar de tijd dringt: ‘Rio’ begint bijna. Het WK voetbal in Rusland (2018) is ook niet ver weg meer. De commissie-McLaren meldt dat zeker één Russische voetballer door het ministerie van Sport uit de wind is gehouden. Of dit gevolgen heeft voor het WK? Onwaarschijnlijk.