Licht herstel voor pensioenfondsen in tweede kwartaal

De dekkingsgraden blijven echter laag, waardoor korten voor 2017 een reële optie blijft.

Korting op pensioenen per 2017 komt voor de meeste grote fondsen steeds dichterbij. Illustratie Michiel van de Pol

De vijf grootste Nederlandse pensioenfondsen hebben zich, ondanks de Brexit, in het tweede kwartaal enigszins hersteld van verliezen eerder dit jaar. De actuele dekkingsgraden stegen licht doordat meer rendement op aandelenbeleggingen werd behaald. Een korting voor 2017 blijft desalniettemin een reële optie voor de fondsen, zo meldden zij in een kwartaalupdate.

De fondsen ABP (overheid en onderwijs), PME en PMT (beide uit de technieksector) en Zorg en Welzijn zitten met hun vermogensdekking na de eerste zes maanden van dit jaar nog altijd in de buurt van de kritische dekkingsgraad van 90 procent. Dat is de verhouding tussen wat er in de kas zit en de pensioenverplichtingen die daar nu en later tegenover staan. Het relatief rijke fonds voor de bouw blijft daar nog ruim boven.

Lees ook de column van Coen Teulings: Verlos pensioenfondsen uit houdgreep

Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) hanteert een minimale dekkingsgraad van 105 procent. Op dat moment wegen beleggingsrendementen nog ruim op tegen wat daar aan toezeggingen tegenover staat. De kritische grens ligt op 90 procent. Op het moment dat een pensioenfonds daaronder komt, moet er gekort worden.

Een besluit daarover wordt genomen op basis van de gemiddelde dekkingsgraad over de laatste twaalf maanden, de zogenaamde beleidsdekkingsgraad. Die wordt vastgesteld op de laatste dag van het jaar. Zit een fonds dus op 31 december onder de 90 procent, dan moet er gekort worden.

Vier fondsen nog steeds dichtbij korten

Vier van de vijf grootste pensioenfondsen zitten op basis van de recentste cijfers net boven of onder die kritische grens. Deelnemers aan Zorg en Welzijn hebben, vanwege een actuele dekkingsgraad van 89 procent, momenteel de meeste reden tot zorgen. Ten opzichte van het vorige kwartaal is er bij dat fonds echter wel sprake van een lichte verbetering met 0,2 procentpunt. Ook ABP (90,6 procent), PME (90,8 procent) en PMT (92 procent) gingen enigszins vooruit maar dreigen nog steeds de pensioenuitkering te moeten verlagen komend jaar. Het fonds voor de Bouw (104,8 procent) staat er nog een stuk beter voor.

De pensioenfondsen hebben veel last van de dalende rente de laatste jaren. Ook in het tweede kwartaal zette deze trend zich voort, voornamelijk als gevolg van de Brexit eind juni.

Doordat de aandelenmarkten zich, na een dramatische start van het jaar, de afgelopen maanden redelijk herstelden, compenseerden de gestegen rendementen deels voor de toegenomen verplichtingen. De fondsen hielden de dekkingsgraden daarmee enigszins stabiel ten opzichte van het vorige kwartaal. Voor veel pensioenfondsen is dat echter niet voldoende: ze moeten de verhouding tussen wat er moet worden uitgekeerd en wat er in kas zit juist verbeteren.

Voorzitter Corien Wortmann-Kool van ABP, met 2,8 miljoen deelnemers het grootste fonds van Nederland, houdt daarom nog steeds rekening met een korting voor 2017:

“We hebben door goede beleggingsresultaten in het tweede kwartaal onze dekkingsgraad op vrijwel hetzelfde niveau kunnen houden als in het eerste kwartaal. Verlaging van pensioen in 2017 blijft echter een reële mogelijkheid. (…) De ontwikkeling in het komende half jaar van de rendementen op de financiële markten en van de rente waarmee de pensioenverplichtingen worden berekend zijn daarvoor van bepalend belang.”

Oorzaak lage dekkingsgraden

Dat de dekkingsgraden momenteel laag zijn, heeft meerdere oorzaken. Mensen leven langer en er moet meer geld worden vastgehouden voor komende generaties. Het totale belegde vermogen, dat eind 2015 1.310 miljard euro (cijfers van DNB) bedroeg, kan deze stijging niet bijhouden.

Belangrijker nog voor de daling is echter de rekenrente waarmee pensioenfondsen moeten werken. Wanneer die rente laag is, zoals nu, moeten zij meer geld reserveren om toekomstige pensioenuitkeringen te kunnen garanderen. Hoewel de Europese Centrale Bank (ECB) probeert om met een lage rentestand de bestedingen te stimuleren en daarmee de economie aan te jagen, pakt dat voor pensioenfondsen slecht uit.