Ook na vertrek van Boko Haram lijden de kinderen honger

Nigeria Boko Haram is in het defensief, maar de humanitaire crisis in het noordoosten groeit. Unicef trekt aan bel. „Tienduizenden kinderen dreigen te sterven.”

Een jongetje in een vluchtelingenkamp in een buitenwijk van Maiduguri. Foto Stefan Heunis/AFP

Goed nieuws uit het noordoosten van Nigeria: vorige week ging de weg tussen Maiduguri, hoofdstad van de deelstaat Borno, en Gamboru aan de grens met Kameroen is weer open. Nu de terreurgroep Boko Haram steeds verder in het defensief is gedrongen, kunnen er weer vrachtwagens met goederen rijden – onder militaire begeleiding.

Toch wordt het goede nieuws uit de door terreur geteisterde regio nog steeds overschaduwd door slecht nieuws. In april meldde Human Rights Watch dat 950.000 kinderen van huis en haard zijn verdreven. Ze krijgen niet of nauwelijks les meer.

Dinsdag voegde het VN-kinderfonds daar de waarschuwing aan toe van dreigende kindersterfte. In de deelstaat Borno zijn zo’n 244.000 kinderen ernstig ondervoed, zegt de organisatie. Naar schatting 49.000 van hen, 1 op 5, zullen sterven, als ze niet snel speciale voeding krijgen.

Je kunt nu al voorspellen dat het de komende tijd nog slechter zal worden, zegt Arjan de Wagt, hoofd ‘voeding’ van Unicef in Nigeria. Deze week was hij even in Nederland.

Boko Haram is teruggedrongen, maar de humanitaire crisis blijft groeien, zegt Unicef. Hoe kan dat?

„Sinds april kunnen we, onder militaire begeleiding, naar gebieden die onder controle waren van Boko Haram. Daardoor wordt de omvang van de crisis steeds zichtbaarder.”

„In Nigeria zijn zo’n 2,5 miljoen mensen ernstig ondervoed, de meesten in het noorden. Het noorden had altijd al te kampen met voedseltekorten. Daar kwam in Borno de terreur van Boko Haram overheen: boeren konden niet naar hun land, hun oogsten werden ingepikt. Er zijn 2 miljoen ontheemden. De meesten zijn naar Maiduguri getrokken. De stad telde 800.000 inwoners, nu verblijven er 2,2 miljoen mensen. Ik was er vorige maand: kinderen lopen in vodden, ze bedelen.”

U staat machteloos?

„Nee”. De Wagt gooit een zakje op tafel. ‘Ready-to-use Therapeutic Food’ staat erop.

„Met zo’n zakje redden we kinderlevens. Olie, suiker, poedermelk, pindakaas zit erin, 500 calorieën. Je staat versteld als je ziet hoe kinderen na drie, vier weken weer spelen.”

„ Als je 244.000 zwaar ondervoede kinderen wilt helpen, moet je 20.000 kinderen per maand bereiken. In april zaten we op 4.000 kinderen, in mei op 5.000. Het gaat dus omhoog, maar te langzaam.”

Omdat landen en andere donoren te weinig geven? Unicef zegt 55,5 miljoen dollar te hebben gevraagd voor het noordoosten en maar 23 miljoen te hebben ontvangen.

Het VK, de VS en Japan hebben financiering gegeven. Ook de Nigeriaanse miljardair Dangote doneert. De deelstaten in het noorden hebben in budgetten geld uitgetrokken voor voedselhulp, de regering in Abuja heeft een noodplan aangekondigd voor heropbouw van de primaire gezondheidszorg in de dorpen. Er gebeurt dus wel wat. En het is ook niet alleen een kwestie van geld. Zeker is wel: er wordt minder gedaan dan we zouden kunnen en wat nodig is.”

Dus houdt de crisis aan?

„Het regenseizoen is gaande, maar de boeren in het noorden hebben onvoldoende kunnen aanplanten. Dus zullen de oogsten onvoldoende zijn. Je kunt nu al zeggen: de crisis duurt zeker tot oktober 2017.

„Het andere verhaal is dat Boko Haram weliswaar is teruggedrongen, maar nog steeds aanwezig is in ontoegankelijke gebieden langs het Tsjaadmeer en in de jungle langs de grens met Kameroen. Daar zijn naar schatting nog eens 2 miljoen mensen die we niet kunnen bereiken. De situatie daar zal zeker niet beter zijn dan in de gebieden die sinds april open zijn. Ik vrees dat we nog maar het topje van de ijsberg hebben gezien.”