IOC koopt tijd om harde straf voor Rusland te staven

McLaren-rapport

Na de onthullingen over dopingfraude wil het IOC Rusland weghouden van de Spelen in Rio. Dit weekend wordt de strafmaat bekend.

Russische polsstokhoogspringster en houdster van het wereldrecord Jelena Isinbajeva. Foto Nikolai Alexandrov/AP

Uit alle verklaringen sprak dinsdag de wens van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) om Rusland hard te straffen voor de geïnstitutionaliseerde dopingfraude. Het kwam er nog niet van. Eerst de juridische risico’s afdekken en dan doorpakken, oordeelde het hoofdbestuur van het IOC tijdens een spoedberaad.

De Russische sporters mogen nog hopen op deelname aan de Olympische Spelen in Rio de Janeiro, maar erg reëel lijkt dat vooruitzicht niet. „Het IOC zal niet aarzelen de zwaarst mogelijke maatregelen te treffen tegen hen die betrokken zijn bij het Russische dopingschandaal”, zei IOC-voorzitter Thomas Bach maandag.

Het IOC wil dus na de onthullingen in het rapport van de Canadese sportjurist Richard Mclaren, in opdracht van het wereldantidopingagentschap WADA, niets liever dan de Russen collectief uit Rio weghouden. Maar zo’n verstrekkend besluit moet reglementair gegrond zijn en zich niet als een boemerang tegen het IOC keren. Vandaar dat er tijd gekocht is.

De verwachting is dat het IOC komend weekeinde de strafmaat bepaalt. In de afweging kan dan de uitspraak van het sporttribunaal CAS in de zaak van 68 Russische atleten tegen de internationale atletiekfederatie IAAF worden meegenomen. Die sporters horen donderdag of zij al dan niet vrijgesteld worden van de schorsing van de Russische atletiekbond zodat zij kunnen meedoen aan de Spelen in Rio. Hun redenering: wij zijn schoon en willen niet het slachtoffer worden van een algemene maatregel. Het IOC wacht op een uitspraak in die zaak om niet achteraf met jurisprudentie geconfronteerd te worden.

Wellicht biedt de CAS-uitspraak een opening in de vraag voor het IOC over hoe een collectieve straf zich verhoudt tot het individueel belang. Om die reden heeft het IOC WADA verzocht het mandaat van onderzoeker McLaren te verruimen, zodat hij met namen en rugnummers van gedopete Russische sporters en foute officials kan komen.

Vooruitlopend op een zware sanctie heeft het IOC al wel kleine straffen uitgedeeld. Aan het Russische ministerie van Sport zullen geen accreditaties voor ‘Rio’ verstrekt worden. Evenmin aan personen die in het rapport genoemd worden wegen overtreding van de dopingreglementen. Een ad hoc ingestelde strafcommissie moet uitzoeken voor wie die maatregel geldt. Maar Vitali Moetko, de Russische minister van Sport, is zeker persona non grata in Rio.

Europese Spelen niet in Rusland

Een andere opvallende maatregel is dat het IOC de internationale sportfederaties dringend verzoekt voorlopig geen internationale kampioenschappen in Rusland te houden. Zelf geeft het IOC het voorbeeld door de Europese Spelen van 2019 in Rusland te verbieden. De continentale afdeling van Europese Olympisch Comités (EOC) had de keus uit Sotsji en Kazan. Aanvankelijk waren de Europese Spelen, de tweede na ‘Bakoe’ in 2015, toegewezen aan Nederland, maar vanwege een zwakke financiële onderbouwing zette sportminister Edith Schippers (VVD) vorig jaar een streep door dat plan. De wintersportfederaties in het bijzonder zijn gevraagd om alle toegewezen WK’s, World Cups ander belangrijke wedstrijden die voor komend seizoen aan Rusland waren toegewezen te ‘bevriezen’ en op zoek te gaan naar alternatieve organisaties.

Het IOC heeft verder besloten alle urinestalen van Russische sporters die in 2014 deelnamen aan de Winterspelen in Sotsji aan een forensische analyse te onderwerpen. Of dat zin heeft wordt niet toegelicht. Immers, uit het McLaren-rapport is gebleken dat alle besmette urinemonsters van Russen in het tijdelijke dopinglaboratorium in Sotsji onder toezicht van de geheime dienst FSB zijn gewisseld voor potjes met schone urine.

De grote schaal waarop in Rusland, onder regie van het ministerie van Sport dopingfraude bij liefst 30 sporten is gepleegd, kan ook gezien worden als een zware aanklacht tegen WADA. Het dopingagentschap heeft al die jaren niets gemerkt van de Russische illegale praktijken. Het kwam pas in actie nadat klokkenluiders de misstanden naar buiten hadden gebracht.

Dat voedt de onvrede bij het IOC over het functioneren van WADA. Vandaar dat dinsdag nog eens het voorstel werd herhaald om in 2017 een wereldconferentie te houden om het huidige antidopingsysteem tegen het licht te houden. Het IOC heeft wel een oplossing: de dopingcontroles, inclusief de bestraffing, onttrekken aan de sportbonden en over te dragen aan WADA. Zo verandert de rol van toezichthouder in die van uitvoerder. En dat moet leiden tot verscherping van de controles , redeneert het IOC.