Er is ‘nog 24 uur’ om Labour te redden

Verenigd Koninkrijk

Labour-aanhangers kunnen zich tot woensdagavond nog inschrijven, om in september over een nieuwe leider te mogen stemmen.

Gebroederlijk zat het nieuwe Britse kabinet dinsdag om de tafel voor zijn eerste vergadering. Van de verdeeldheid die de Conservatieve partij leek te verscheuren voor het EU-referendum lijkt geen sprake meer. Eendrachtig werken de Tories aan Brexit. „Wij zijn allen Brexiteers”, zei een van hen.

Onderwijl legde datzelfde referendum bij Labour enorme breuklijnen bloot die de grootste Britse oppositiepartij dreigen te splitsen in een linkse en centrumlinkse tak.

Dinsdag stuurden partijprominenten e-mails en tweets de wereld in met de alarmerende boodschap dat er „nog 24 uur” was om de partij „te redden”. Tot woensdagavond vijf uur hebben Labour-aanhangers de tijd zich in te schrijven, zodat ze in september mee mogen stemmen over wie de leider moet zijn.

Jeremy Corbyn of Owen Smith

Die leider blijft mogelijk Jeremy Corbyn, die negen maanden geleden door een overgrote meerderheid van de leden werd gekozen, maar van wie de Labour-Lagerhuisleden vinden dat hij als leider niet voldoet en de kiezer niet bereikt. Of het wordt Owen Smith. Hij wordt wel door zijn collega’s in het Lagerhuis gesteund, maar hij is een relatief onbekende Welshman.

Smith werd dinsdagavond Corbyns tegenkandidaat nadat Angela Eagle, zich had teruggetrokken. Zij vond dat er omwille van de eenheid in de partij één anti-Corbyn-keuze moest zijn.

Als betrekkelijk nieuw Lagerhuislid is Smith nog niet aangetast door het verleden dat Labour met zich meesleept. Hij kan door critici niet weggezet worden als centrum-linkse Blairite, aangezien hij na het vertrek van Tony Blair in het parlement kwam. Hij stemde dus ook niet in met de inval in Irak, wat veel Labour-Lagerhuisleden wordt nagedragen.

Bovendien was Smith de man die de afgelopen jaren het meest effectief oppositie voerde tegen de hervormingen in de bijstand. Als schaduwminister voor Werk en Pensioenen voerde hij het woord in de campagne tegen de bedroom tax, de belasting op overtollige kamers in sociale woningen. Toen de regering wilde snijden in de bijstand voor gehandicapten, vroeg Smith de minister: „Hoe kunt u ’s nachts nog slapen?” Drie dagen later trad deze af.

Grote vraag is of Smith de Labour-leden kan overtuigen. Zij hebben nu anderhalve maand om hun keuze te maken. De Corbyn-aanhang is loyaal en zal hem waarschijnlijk weer op hem stemmen.

‘Corbyn geen teamspeler’

Maar een deel van de leden is wellicht vatbaar voor het argument dat een partijleider ook de kiezer in brede zin moet aanspreken, en het vertrouwen van zijn eigen schaduwministers moet hebben. Dat ontbreekt volledig, bleek dinsdag uit een brief die voormalig schaduwminister van Transport Lilian Greenwood aan haar kiesdistrict stuurde. Ze schrijft hoe Corbyn „het onmogelijk maakte mijn werk” te doen. Zo probeerde zij samen met diens beleidsdirecteur te bepalen wat Labour vond van een nieuwe hogesnelheidslijn, om er op een ochtend achter te komen dat Corbyn al tegen de pers had gezegd tegen te zijn. „Hij is geen teamspeler, laat staan een teamleider.”

Dat de grootste oppositiepartij niet met één mond spreekt, bleek ook maandag bij een motie over vernieuwing van de Britse kernraketten Trident. Labour is officieel voor vernieuwing, partijleider Corbyn stemde tegen. „Bij een kwestie van zulk nationaal strategisch belang is dit een teken hoe diep deze eens grootse partij is gevallen”, concludeerde een Labour-Lagerhuislid.