De politie kijkt mee met criminele sms'jes

Encryptie

De politie heeft opnieuw een beveiligde telefoon gekraakt, nu in een moordzaak. Het leidt tot onrust in de onderwereld.

Onderzoek in de zaak-Pjotr R. Hij werd vorig jaar in Diemen beschoten. Foto Evert Elzinga/ANP

Ze waanden zich allemaal veilig, criminelen met hun aangepaste Blackberry. Daarmee konden ze communiceren zonder dat de politie meeluisterde. De Blackberry’s maakten gebruik van een speciaal programma dat bekend staat als PGP – Pretty Good Privacy.

Tot eind vorig jaar. Toen werd bekend dat het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) erin was geslaagd om deze PGP-telefoons te kraken. Sindsdien heeft de onderwereld een groot probleem. In vrijwel alle grote strafzaken die recentelijk zijn aangebracht bij de rechter rolt er bewijs uit de telefoons die juist alles moesten verhullen. De letters PGP staan inmiddels dan ook voor: Pretty Great Problem.

Drie mannen die worden verdacht van de mislukte liquidatie op de Amsterdamse crimineel Pjotr R. hebben ook een PGP-probleem, zo bleek vandaag op een tussentijdse zitting waar de voortgang van het onderzoek is besproken. Het OM citeerde uitgebreid uit de onderlinge communicatie tussen de verdachte schutters en een enkele onbekende betrokkene. Uit het berichtenverkeer kan gedetailleerd worden gereconstrueerd hoe de voorbereidingen van de liquidatie is verlopen. Ook wordt duidelijk dat de onbekende persoon boos is over het feit dat de schutters in beeld zijn gekomen bij de politie. „Wat is er gebeurd?”, wil hij weten. „Waarom hebben je de waggie niet gevlamd, waarom niet gefikt meteen.” Een van de verdachten antwoord dat ze niet meteen konden „vlammen” en dat hij hoopt dat „die kankerhond dede gaat [doodgaat]. Dat is het belangrijkste.” Het is zeldzaam dat zulke directe bewijzen gevonden direct na een liquidatie.

Advocaat Erik Thomas beaamt los van deze zaak, waarin hij een van de verdachten bijstaat, dat de gekraakte PGP-telefoons een issue zijn in de onderwereld. „Naarmate er meer van die telefoons worden uitgelezen, neemt de onrust erover toe”, stelt Thomas. „Ook de bedrijven die dit soort diensten leveren, vragen zich af wat de risico’s voor hen zijn nu blijkt dat het systeem is gekraakt.”

Opmerkelijke politie-actie

Een van die bedrijven is Ennetcom uit Nijmegen, tot voor kort een van de grootste aanbieders van PGP-diensten. In april van dit jaar viel de politie er binnen. Daarbij zijn de servers van het bedrijf, die in Canada stonden, uit de lucht gehaald. De eigenaar van Ennetcom, Danny M., wordt verdacht van witwassen en heeft bijna een maand in voorarrest gezeten.

In zijn bedrijf ging groot geld om. Volgens justitie verkocht Ennetcom 19.000 PGP-telefoons van 1.500 euro per stuk plus abonnementskosten, vaak contant afgerekend – een omzet van 28,5 miljoen euro.

Danny M. moet hebben geweten, zo redeneert justitie, dat een groot aandeel van zijn clientèle in het criminele milieu verkeerde. Waarom betaalden ze anders zoveel voor één Blackberry waarmee alleen boodschappen konden worden verstuurd?

Danny M. stelt dat hij een legitiem bedrijf runde en geen onderdeel was van een crimineel netwerk, zoals het Openbaar Ministerie volgens hem heeft gesuggereerd. Daarom hebben de advocaten van Ennetcom en Danny M. vorige maand via een kort geding rectificatie geëist van die stelling. Bij de Haagse kortgedingrechter stelde justitie dat daarbij niet zozeer werd gedoeld op Ennetcom zelf, maar op een deel van de klanten van het bedrijf.

Hoewel de rechter het verzoek tot rectificatie afwees, stelden de advocaten van Ennetcom tevreden vast dat Ennetcom blijkbaar geen crimineel netwerk is. Maar daarmee zijn de problemen voor Danny M. en zijn bedrijf niet van de baan. Ennetcom is nog altijd uit de lucht en de verdenking van witwassen staat vooralsnog overeind.

En dat is nog niet alles. Een deel van de klanten van Ennetcom is allesbehalve tevreden over de dienstverlening van het bedrijf.

Dit voorjaar heeft Danny M. tot twee keer toe waarschuwingen ontvangen die gezien hun aard niet van zijn gewone klanten afkomstig zijn. In januari werden twee auto’s voor zijn huis in brand gestoken en in maart werd het huis van Danny M. beschoten met automatische geweren.

Onrust in de onderwereld

Het is een teken van de onrust die is ontstaan in de onderwereld. En die zal voorlopig nog niet verdwijnen, zo is de verwachting. De grote vraag is bijvoorbeeld wat er allemaal gevonden wordt op de in beslag genomen server van Ennetcom. Gezien de technische complexiteit van dit onderzoek en het feit dat de servers die Ennetcom gebruikte in Canada stonden, zo meldde het Openbaar Ministerie onlangs, zal het nog enige tijd duren voordat precies duidelijk wordt wat daar allemaal uit komt.

Tot die tijd zal het onrustig blijven, verwacht advocaat Thomas. „Zolang er vertrouwelijke communicatie uit PGP-telefoons in strafdossiers belandt, zal de onrust onder de gebruikers van die telefoons niet afnemen.”